عربی پایه یازدهم مشترک: سعید جعفری

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آَمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَومٌ مِنْ قَوْمٍ عَسَى أَنْ یَکُونُوا خَیْرًا مِنْهُمْ

ترجمه: اى کسانى که ایمان آورده اید، نباید مردانى به مردانِ دیگر ریشخند زنند، شاید آنان نزد خدا از اینان بهتر باشند،

 وَلَا نِسَاءٌ مِنْ نِسَاءٍ عَسَى أَنْ یَکُنَّ خَیْرًا مِنْهُنَّ

ترجمه: و نباید زنانى به زنانِ دیگر ریشخند زنند، شاید آنان نزد خدا از اینان بهتر باشند،

وَلَا تَلْمِزُوا أَنْفُسَکُمْ وَ لَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمَانِ

ترجمه: و از یکدیگر عیب جویی نکنید و یکدیگر را با لقب ها و عنوان هاى بد یاد مکنید. آلوده شدن به گناه [یاد کردن مردم به بدى] پس از ایمان آوردن آنان نارواست،

وَمَنْ لَمْ یَتُبْ فَأُولَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ؛

ترجمه: و کسانى که از این گناهان توبه نکنند آنان ستمکارند.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آَمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثِیرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ؛

ترجمه: اى کسانى که ایمان آورده اید، از گمان هاى بد درباره دیگران بپرهیزید، چرا که پاره اى از گمان ها گناه است،

وَ لَا تَجَسَّسُوا وَلَا یَغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضًا أَیُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَنْ یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتًا فَکَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِیمٌ

ترجمه: و درصدد کشف عیوب مردم برنیایید، و یکدیگر را غیبت نکنید آیا یکى از شما دوست دارد گوشت برادرش را که مرده است بخورد؟ از  آن کراهت دارید و از خدا بترسید که خداوند بسیار توبه پذیر و مهربان است.

قد يكون بين الناس من هو أحسَن منا، فعلينا أن نبتعد عن العُجب وَ أن لا تذكر عيوب الآخرين بكلام خفي أؤ بإشارة. فقد قال أمير المُؤمنين علي  «أكبر العيب أن تعيب ما فيك مثله».

ترجمه: گاهی میان مردم کسی هست که از ما بهتر است، پس باید از خودپسندی دوری کنیم و عیب های دیگران را با سخنی پوشیده، یا با اشاره یاد نکنیم. امیر مؤمنان علی " فرموده اند: بزرگترین عیب آن است که عیبی بجویی که مانند آن در خودت هست.

تنصحنا الآية الأولى و تقول: لا تعيبُوا الآخرين؛ وَ لا تُلّقبولهم بألقاب يكرهونها. بئس العمل الفسوق؛ و من يفعل ذلك فهو من الظالمين.

ترجمه: آیهٔ نخست، ما را اندرز می‌دهد و می‌گوید: عیب جویی دیگران را نکنید و به آنان لقب هایی که ناپسند می‌دارند ندهید. آلوده شدن به گناه بد است و هرکس چنین کند در این صورت از ستمگران است.

إذن فقد حرّم الله تعالى في هاتين الآيتين:

ترجمه: بنابراین، خدای بلندمرتبه در این دو آیه حرام ساخته است:

الاستهزاء بالآخرين، و تسميتهم بالأسماء القبيحة.

ترجمه: ریشخند زدن به دیگران، و نامیدن آنها با اسم های زشت.

سوء الظن، و هو اتهام شخص لشخص آخر بدون دليل منطقي.

ترجمه: بدگمانی، و آن، اتهام زدن کسی به کسی دیگر بدون دلیلی منطقی است.

التجسس، وَ هوَ مُحاولة قبيحة لكشف أسرار الناس لفضحهم وّ هو من كبائر الذنوب في مكتبنا و من الأخلاق السیئه

ترجمه: جاسوسی، و آن، تلاشی زشت برای آشکار ساختن رازهای مردم برای رسوا کردنشان که این کار در آیین ما از گناهان بزرگ است؛ همچنین از اخلاق بد به شمار می‌رود.

و الغيبة، وَ هي من أهم أسباب قطع التواصل بين الناس.

ترجمه: غیبت، و آن از مهمترین دلیل های قطع ارتباط میان مردم است.

سَمَّى بعض المُفسرين سورة الحجرات التي جاءت فيها هاتان الآيتان بسورة الأخلاق.

ترجمه: برخی گزارندگان سورهٔ حجرات را که در آن این دو آیه آمده، سورهٔ اخلاق نامیده اند.

عَیِّن الصَّحيحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرس. (ترجمه: درست و نادرست را بر حسب متن درس مشخص کن.)

۱- سَمَّي بَعضُ الْمُفَسِّرينَ سورَةَ الْحُجُراتِ بِعَروسِ الْقُرآنِ. ꭓ  (برخی از مفسران سوره حجرات را عروس قرآن نامیدند.)

۲- حَرَّمَ الله في هاتَينِ الْآيَتَينِ الِإسْتِهْزاءَ وَ الْغيبَةَ فَقَطْ. √ (خداوند فقط در این دو آیه ریشخند زدن و غیب را حرام کرده است.)

۳- اَلْغيبَةُ هيَ أَنْ تَذْکُرَ أَخاكَ وَ أُختَكَ بِما يَکْرَهانِ. √ (غیبت آن است که از برادرت و خواهرت یاد کنی درباره آنچه ناپسند می دارند.)

۴- إنّ الله يَنْهَي النّاسَ عَنِ السُّخْريَّةِ مِنَ الْآخَرينَ. √ (همانا خداوند مردم را از مسخره کردن دیگران بازمی دارد.)

۵- اَلسَّعْيُ لِمَعرِفَةِ أَسرارِ الْآخَرينَ أَمرٌ جَميلٌ. ꭓ (کوشش برای آگاهی از رازهای دیگران کار زیبایی است.)

اعلموا= بدانید

اسم التفضيل و اسم المکان

 اسم تفضيل مفهوم برتری دارد و بر وزن (أفعل) در زبان عربی است.

اسم تفضيل معادل (صفت برتر) و (صفت برترين) است؛ مثال: کبير: بزرگ؛ أکبر: بزرگ تر، بزرگ ترين / حسن: خوب، أحسن: خوب تر، خوب ترين

آسيا أکبر من أوروبا. آسيا بزرگ تر از اروپا ست.

آسيا أکبر قارات العالم. آسيا بزرگ ترين قاره های جهان است.

آسيا أکبر قارة في العالم. آسيا بزرگ ترين قاره در جهان است

جبل دماوند أعلی من جبل دنا. کوه دماوند بلندتر از کوه دناست

جبل دماوند أعلی جبال إيران. کوه دماوند بلندترين کوه های ايران است.

جبل دماوند أعلی جبل في إيران. کوه دماوند بلندترين کوه در ايران است.

أفضل الناس أنفعهم للناس. بهترين مردم سودمندترينشان برای مردم است.

■ گاهی وزن اسم تفضيل به اين شکل ها می آيد:

أغلی: گران تر، گران ترين / أعلی: بلندتر، بلندترين / أقلّ: کمتر، کمترين / أحبّ: محبوب تر، محبوب ترين

■ مؤنث اسم تفضيل بر وزن ( فُعلی) می آيد؛ مثال: فاطمة الکبری: فاطمۀ بزرگ تر، زينب الصُغری: زينب کوچک تر

اسم تفضيل در حالت مقايسه بين دو اسم مؤنث معمولا بر همان وزن (أفعل) می آيد؛ مثال: فاطمة أکبر من زينب.

■ غالبا جمع اسم تفضيل بر وزن (أفاعل) است؛ مثال: أراذل جمع أرذل و أفاضل جمع أفضل است. إذا ملک الأراذل هلك الأفاضل.

■ هرگاه اسم تفضيل همراه حرف جر (من) باشد، معنای (برتر) دارد؛ مثال: هذا أکبر من ذاك. اين از آن بزرگ تر است. و هرگاه اسم تفضيل مضاف واقع شود، معنای (برترين) دارد؛ مثال: سورة البقرة أکبر سورة في القرآن. سورۀ بقره بزرگ ترين سوره در قرآن است.

اِخْتَبِرْ نَفْسَكَ: تَرجِمِ الأحاديثَ التّاليَةَ، ثُمَّ ضَعْ خَطّاً تَحتَ اسْمِ التَّفضيلِ.

(خودت را بیازما: احادیث زیر را ترجمه کن؛ سپس خطی را زیر اسم تفضیل بگذار[بکش].)

۱- سُئِلَ رَسولُ اللهِ: من أحَبُّ النّاسِ إلَي اللهِ. قال: أنفَعُ النّاسِ لِلنّاسِ.

(از پیامبر پرسیده شد: چه کسی دوست داشتنی ترین مردم نزد خداوند است. او گفت: سودمنترین مردم برای مردم.)

2- أعْلَمُ النّاسِ، مَنْ جَمَعَ عِلْمَ النّاسِ إلَي علمه. ꭓ  (داناترین مردم کسی است که دانش مردم را به دانش خود بیفزاید.)

۳- أفضلُ الأعمال الكسبُ مِن الحلال. (رسول الله)  √ (برترین کارها کسب از راه حلال است.)

■ دو کلمه «خَيْر» و «شَرّ» علاوه بر اينکه به معناي «خوبي» و «بدي» هستند، مي توانند به معناي اسم تفضيل نيز بيايند؛ در اين صورت، معمولاً بعد از آن حرف جرّ «مِنْ» است، يا به صورتِ «مضاف» مي آيد؛ مثال:

1- تفكّرُ ساعة خيرٌ مِن عبادة سَبعينَ سَنة. (رسول الله) ساعتی انديشيدن بهتر از عبادت هفتاد سال است.

2- شَرُّ النّاسِ مَنْ لا يَعْتَقِدُ الأمانة و لا يجتنب الخيانة. (أمیر المؤمنین علي)

بدترين مردم كسى است كه پايبند به امانت نباشد و از خيانت دورى نكند.

۳- خيرُ الأمور أوسطها. (أمیر المؤمنین علي) بهترين کارها ميانه ترين آنهاست.

۴- حيَّ علی خَيرِ العَمل. به سوی بهترين کار بشتاب.

 ۱- حيّ: بشتاب

اخْتبِرْ نَفْسَكَ: تَرجِمِ العِباراتِ التاّليةَ. (ترجمه: خودت را بیازما؛ عبارت های زیر را ترجمه کن.)

1-﴿... رَبَّنا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا وَ أَنْتَ خَيْرُ الراحمين﴾ المؤمنون: 109

(پروردگارا؛ ما ایمان آوردیم پس ما را بیامرز و به ما رحم کن و تو بهترین رحم کنندگانی.)

2- خيرُ إِخْوَانِكُمْ مَنْ أَهْدَى إِلَيْكُمْ عيوبكم. (رسول الله)

(بهترین برادرانتان کسی است که عیب هایتان را به شما هدیه کرد.)

3- ﴿ ليلة الْقَدْرِ خَيْر مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ ﴾ القدر: 3

(شب قدر از هزار ماه بهتر است.)

4- مَن غلبت شهوته عقله فهُو شر مِن البَهائم

(هر کس شهوتش بر خردش چیره شد، پس او از چارپایان بدتر است.)

5- شرُّ الناس ذو الوجهين.(بدترین مردم انسان دوروست.)

1- أهدی: هديه کرد 2- غلبت: چيره شد

■ اسم مکان بر مکان دلالت دارد و بيشتر بر وزن مَفْعَل و گاهی بر وزن مَفْعِل و مَفْعَلة است؛ مثال: مَطبخ: آشپزخانه؛ مَصنع: کارخانه؛ مطعم: رستوران؛ ملعب: ورزشگاه؛ مطبعة: چاپخانه؛ مکتبة: کتابخانه؛ مَنزِل: خانه؛ مَحمِل: کجاوه

 جمع اسم مکان بر وزن «مَفاعِل» است؛ مانند: مَدارِس، ملاعب، مطاعم و منازل.

اخْتبِرْ نَفْسَكَ: تَرجِمِ الآيتَيَنِ وَ العِبارَةَ، ثمَ عَيِّنِ اسْمَ المَکانِ وَ اسْمَ التفَّضيلِ.

(ترجمه: خودت را بیازما: آیه و عبارت را ترجمه کن؛ سپس اسم مکان و اسم تفضیل را مشخص کن.)

1 -﴿... وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ...﴾ النحل: 125

(و با بهترین طریق با ایشان مناظره کن؛ همانا خدای تو (عاقبت حال) کسانی را که از راه او گمراه شده اند بهتر می‌داند.)

اسم تفضیل: أَحْسَنُ؛ أَعْلَمُ

2- ﴿وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ وَ أبقی﴾   (و آخرت بهتر و پایدارتر است.) اسم تفضیل: خَيْرٌ؛ أبقی

۳- کانت مَکتبة جندي سابور في خوزستان أکبرُ مَکتبة فِي العالم القديم.

(کتابخانه گندی شاپور در خوزستان بزرگترین کتابخانه در جهان کهن بود.) اسم مکان: مَکتبة / اسم تفضیل: أکبَر

1- جادل: ستيز کن 2- ضل: گمراه شد

در گروه های دو نفره شبيه گفت وگوی زير را در کلاس اجرا کنيد.

حوار = گفتگو

(في سوق مشهد) = در بازار مشهد

1- سِعْر: قيمت «جمع: أَسْعار» 2-  نَوعيةَّ: جنس 3- مَتْجَر: مغازه 4- زَميل: همکار 5- تَخْفيض: تخفيف

اَلتَّمرينُ الأَوَّلُ: أَيُّ کَلِمَةٍ مِنْ کَلِماتِ مُعجَمِ الدَّرسِ تُناسِبُ التَّوضيحاتِ التّاليَةَ؟

(ترجمه: چه کلمه ای از کلمه های لغتنامه درس مناسب توضیحات زیر است.)

1- جَعَلَهُ حَراماً: حرَّمَ    (ترجمه: آن را حرام قرار داد.)

2- اَلَّذي لَيسَ حَيّاً: میّت   (ترجمه: کسی که زنده نیست.)

3- اَلذُّنوبُ الْکَبيرَةُ: کبائر    (ترجمه: گناهان بزرگ.)

4- اَلَّذي يَقْبَلُ التَّوبَةَ عَن عِبادِهِ: توّاب   (ترجمه: کسی که از بندگانش توبه را می پذیرد.)

5- تَسميَةُ الْآخَرينَ بِالْأسَماءِ الْقَبيحَةِ : تَنابُز بِالْأَلقابِ    (ترجمه: نام های زشت به دیگران دادن.)

6- ذَکَرَ ما لا يَرْضَي بِهِ الْآخَرونَ في غيابِهِم: اِغْتابَ    (ترجمه: یادکرد مطلبی در غیاب مردم به گونه ای که دیگران به آن راضی نیستند.)

اَلتَّمرينُ الثّاني: تَرْجِمْ هذِهِ الأَحاديثَ النَّبَويَّةَ، ثُمَّ عَيِّنِ الْمَطلوبَ مِنكَ.

(ترجمه: این حدیث های پیامبر را ترجمه کن؛ سپس آنچه را از تو خواسته شده مشخص کن.)

1- حُسنُ الخلق نصف الدّين. رسول الله (المبتدأ و الخبر)

(خوش اخلاقي، نيمي از دين است.)/ المبتدأ: حُسنُ / الخبر: نصف

2- مَن ساءَ خلقُه عذّب نفسه. رسول الله   (المفعول)

(هرکس اخلاقش بد باشد (بد شود)، خودش را عذاب مي دهد.)/ المفعول: نفس

3- إنما بُعثتُ لأتمّم مكارم الأخلاق. رسول الله (الفعل الماضي المجهول و المفعول)

(فقط به خاطر مکارم اخلاق (بزرگواريهاي اخلاق) برانگيخته شدم.)/ الفعل الماضي المجهول: بُعثتُ / المفعول: مكارم

4- اللهمّ كما حَسّنتَ خَلقي، فحَسّن خُلقي.  رسول الله      (الفعل الماضي و فعل الأمر)

(خدایا؛ همانطور که آفرينشم را نيکو گردانيدي، اخلاقم را هم نيکو بگردان.)/ الفعل الماضي: حَسّنتَ / فعل الأمر: حَسّن

5- ليسَ شيء أثقل في الميزان من الخُلق الحسن. رسول الله ( اسم التفضيل و الجار و المجرور)

(در ترازوي اعمال چیزی سنگین تر از خوش اخلاقي نيست.)/ اسم التفضيل: أثقل /  الجار و المجرور: من الخُلق

1- ساء: بد شد 2- عذب: عذاب داد 3- لأ تمم: تا کامل کنم 4- حسنت: نيکو گردانيدی 5- ميزان: ترازو ؛ترازوی اعمال

اَلتَّمرينُ الثّالِثُ: تَرْجِمِ الأَفعالَ وَ الْمَصادِرَ التّاليَةَ. (ترجمه: فعل ها و مصدرهای زیر را ترجمه کن.)

اَلتَّمرينُ الرّابِعُ: اُكتُبِ الْعَمَليّاتِ الْحِسابيَّةَ التّاليَةَ کَالْمِثالِ: (ترجمه: عملیات حسابی زیر را مانند نمونه بنویس.)

1- عَشَرَةٌ زائِدُ أَرْبَعَةٍ يُساوي أَرْبَعَةَ عَشَرَ.                                    14 = 4+ 10  (ده بعلاوه چهار برابر چهارده است.)

2- مِئَةٌ تَقسيمٌ عَلَي اثْنَيْنِ يُساوي خَمْسينَ.                                      50 = 2 ⁒ 100  (صد تقسیم بر دو برابر پنجاه می شود.)

3- ثَمانيَةٌ في ثَلاثَةٍ يُساوي أَربَعَةً وَ عِشْرينَ.                                  24 =3 × 8  (هشت در سه برابر بیست و چهار می شود.)

4- سِتَّةٌ وَ سَبعونَ ناقِصُ أَحَدَعَشَرَ يُساوي خَمْسَةً وَ سِتّينَ.                 65 =  11 – 76  (هفتاد و شش منهای یازده برابر شصت و پنج می شود.)

اَلتَّمرينُ الْخامِسُ: عَيِّنِ الْمَحَلَّ الْإعرابيَّ لِلْکَلِماتِ الْمُلَوَّنَةِ. (ترجمه: محل اعرابی برای واژگان رنگی را مشخص کن.)

1- ﴿ أَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلى رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ ﴾ الفتح: 26   (خداوند آرامشش را بر پیامبرش و بر مؤمنان فروفرستاد.)

سَكِينَة: مفعول / رَسُولِ: مجرور به حرف جر

2- ﴿ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها ﴾ ا لبقرة: 286   (خداوند هیچ کس را مگر به اندازه تواناییش تکلیف نمي کند.)

اللَّهُ: فاعل /  نَفْساً: مفعول

3- السُكوت ذهبٌ و الكلامُ فضةٌ. (رسول الله)   (خاموشی طلا و سخن نقره است.)

الكلامُ: مبتدا / فضةٌ: خبر

4- أحبُّ عباد الله إلی الله أنفعهُم لعِباده. (رسول الله)   (دوست داشتنی ترین بندگان خدا نزد خدا سودمندترین ایشان برای بندگانش است.)

أحبُّ: مبتدا / عباد: مضاف الیه /  الله: مجرور به حرف جر / أنفع: خبر

5- عداوةُ العاقل خيرٌ مِن صداقةُ الجاهل.   (دشمنی خردمند از دوستی نادان بهترست.)

عداوةُ: مبتدا / خيرٌ: خبر / صداقةُ: مجرور به حرف جر

اَلتَّمرينُ السّادِسُ: تَرْجِمِ التَّراکيبَ وَ الْجُمَلَ التّاليَةَ، ثُمَّ عَيِّنِ اسْمَ الْفاعِلِ، وَ اسْمَ الْمَفعولِ، وَ اسْمَ الْمُبالَغَةِ، وَ اسْمَ الْمَکانِ، وَ اسْمَ التَّفضيلِ. (ترجمه: ترکیبها و جمله های زیر را ترجمه کن؛ سپس اسم فاعل، اسم مفعول، اسم مبالغه، اسم مکان، اسم تفضیل را مشخص کن.)

1- ربُّ المشرق و المَغرب  (پروردگار مشرق و مغرب.) / اسْمَ الْمَکانِ: المشرق، المَغرب 

۲- إنّكَ أنتَ عَلّام الغیوب.   (همانا تو دانای غیبهایی.)/ اسْمَ الْمُبالَغَةِ: عَلّام

۳- .... مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا هذا ما وَعَدَ الرَّحْمنُ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ. يس: 52  (که ما را از خوابگاهمان برانگیخت. این همان وعده خداوند مهربان است و فرستادگان [خداوند] همه راست گفتند.)/ اسْمَ الْمَکانِ: مَرْقَدِ / اسْمَ الْمَفعولِ: الْمُرْسَلُونَ

4- يا مَنْ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ:  (ای کسی که نیکوکاران را دوست داری.)/ اسْمَ الْفاعِلِ: الْمُحْسِنينَ

۵- يا أرْحَمَ الرّاحِمينَ:   (ای مهربانترین مهربانان.) اسْمَ التَّفضيلِ: أرْحَمَ / اسْمَ الْفاعِلِ: الرّاحِمينَ

6- يا ساتِرَ کُلّ مَعيوبٍ:  (ای پوشاننده هر عیبی.) / اسْمَ الْفاعِلِ: ساتِرَ / اسْمَ الْمَفعولِ: مَعيوبٍ

7- يا غَفّارَ الذُّنوبِ:  (ای بسیار آمرزنده گناهان.)/ اسْمَ الْمُبالَغَةِ: غَفّارَ

اَلتَّمرينُ السّابِعُ: عَيِّنِ الْكَلِمَةَ الْغَريبَةَ في كُلِّ مَجموعَةٍ. (ترجمه: کلمه ناهماهنگ را در هر مجموعه مشخص کن.)

1- صَباح (بامداد) □ مَساء (شب) □ لَيْل (شب) □ مَيْت (مرده) ■

2- عُجْب (خودپسندی) □ لَحْم (گوشت) ■ فُسوق (آلوده شدن به گناه) □ إثْم (گناه) □

3- كَبائِر (گناهان بزرگ) ■ نِساء (زنان) □ رِجال (مردان) □ أَوْلاد (فرزندان) □

4- سَخِرَ (مسخره کرد) □ عابَ (عیب جویی کرد) □ ساعَدَ (کمک کرد) ■ لَمَزَ (عیب گرفت) □

5- أَحْمَر (قرمز) ■ أحسَن (بهتر) □ أَجْمَل (زیباتر) □ أَصْلَح (صالح تر) □

6- أَصْفَر (زرد) □ أَزْرَق (آبی) □ أَبْيَض (سپید) □ أَكْثَر (بیشتر) ■

اَلتَّمرينُ الثّامِنُ: ضَعْ فِي الْفَراغِ كَلِمَةً مُناسِبَةً. (ترجمه: در جای خالی واژه مناسب را بگذار.)

1- اِشْتَرَيْنا ................... وَ فَساتينَ بِأَسْعارٍ رَخيصَةٍ فِي الْمَتْجَرِ.   سَراويل(شلوارها)  ■ أَشْهُراً (ماه ها) □ مَواقِفَ (ایستگاه ها) □

(در فروشگاه شلوارها و پیراهن های زنانه را با بهای ارزان خریدیم.)

2- مَن ................... الْمُؤمِنينَ فَعَلَيهِ أَنْ يَعْتَذِرَ إلَيهِم.                     اِغْتابَ (غیبت کرد) ■ اِتَّقي (پروا کرد) □  مَدَحَ (ستود) □

(هرکس از مؤمنان غیبت کند پس باید از ایشان پوزش بخواهد.)

3- حاوَلَ الأَعْداءُ أَنْ ................... بِنا و يَسْخَروا مِنّا. يَسْتَهْزِئوا (ریشخند می کنند) ■ يَسْتَسْلِموا (دریافت می کنند) □ يَسْتَقْبِلوا (به پیشواز می روند) □

(دشمنان کوشیدند که به ما را ریشخند زنند.)

4- أَرادَ الْمُشتَري ................ السِّعْرِ.                                      نَوعيَّةَ (جنس) □ مَتْجَرَ (مغازه) □ تَخْفيضَ (تخفیف)  ■

(خریدار تخفیف قیمت خواست.)

البحث العلمیّ (ترجمه: پژوهش علمی.)

اِسْتَخْرِجْ خَمْسَةَ أَسْماءِ تَفضيلٍ مِنْ دُعاءِ الِإفْتِتاحِ. (پنج اسم تفضیل را از دعای افتتاح بیرون بیاور.)

في الحضة الأولى كان الطلاب يستمعون إلى كلام مُدرّس الكيمياء.

ترجمه: در زنگ نخست دانش آموزان به سخن معلم شیمی‌‌گوش فرامی‌دهند.

و كان بينهم طالب مُشاغب قليل الأدب، يضرّ الطلاب بسلوكه.

ترجمه: و در میان ایشان دانش آموزی اخلالگر و کم ادب بود که با رفتارش به دانش آموزان آسیب می‌رساند.

يلتفت تارة إلى الوراء و يتكلم مع الذي خلفه و تارة يهمس إلى الذي يجلس جنبه حين يكتُب المُعلَمُ على السبّورة.

ترجمه: یک بار رویش را به عقب برمی‌گرداند و با کسی که پشت سرش بود، صحبت می‌کرد و یک بار وقتی که معلم روی تخته می‌نوشت، با کسی که کنارش بود، پچ پچ می‌کرد.

و في الحصة الثانية كان الطالب يسأل مُعلّم علم الأحياء تعنّتاً.

ترجمه: و در زنگ دوم همین دانش آموز به قصد مچ‌گیری از آموزگار زیست شناسی پرسش می‌کرد.

و في الحصة الثالثة كان يتكلم مع زميل مثله و يضحك.

ترجمه: و در زنگ سوم، با همکلاسی همچون خودش سخن می‌گفت و می‌خندید.

فنصحهٔ المعلم و قال: من لا یستمع الی الدرس جیداً یرسب في الامتحان.

ترجمه: آموزگار، او را پند داد و گفت: هرکس به درس خوب گوش فرا ندهد، در امتحان مردود می‌شود؛

ولکن الطالب استمر علی سلوکه.

ترجمه: اما آن دانش آموز رفتارش را ادامه داد.

فكّر مهران حول هذه المُشكلة، فذهب إلى مُعلّم الأدب الفارسي و شرح له القضية و قال:

ترجمه: مهران دربارهٔ این مشکل اندیشید و نزد دبیر ادب پارسی رفت و موضوع را برایش شرح داد و گفت:

أحبّ أن أكتُب إنشاء تحت عُنوان «في محضر المُعلّم»؛ فوافق المُعلّم على طلبه، وَ قال له:

ترجمه: دوست دارم انشایی تحت عنوان «در محضر آموزگار» بنویسم؛ آموزگار با درخواستش موافقت کرد و به او گفت:

إن تطالع كتاب «مُنية المُريد» لزين الدين العاملي «الشهيد الثاني» يُساعدك على كتابة إنشائك:

ترجمه: اگر کتاب «منیة المرید» زین الدین عاملی «شهید ثانی» را مطالعه کنی، تو را در نوشتن انشایت کمک می‌کند.

ثم کتب مهران انشاءهٔ و أعطاهٔ لمّعلمه. فقال المعلم له:

ترجمه: سپس مهران انشایش را نوشت و به آموزگارش داد. آموزگار به او گفت:

إن تقرأ إنشاءك أمام الطلاب فسوف يتنبّه زميلك المُشاغب.

ترجمه: اگر انشایت را پیشاروی دانش آموزان بخوانی همشاگردی اخلالگرت آگاه خواهد شد.

و هذا قسم من نص إنشائه.

ترجمه: و این بخشی از متن انشای اوست.

... ألف عدّة من العلماء كتباً في مجالات التربية و التعليم، يرتبط بعضها بالمُعلَم، وَ الأخرى بالمُتعلّم:

ترجمه:... شماری از دانشمندان در زمینه های آموزش و پرورش کتابهایی نگاشته اند که برخی از آنها به آموزگار ربط دارد و برخی دیگر به یادگیرنده،

وَ للطالب في محضر المُعلّم آداب، من يلتزم بها ينجح، أهمّها:

ترجمه: دانش آموز در محضر آموزگار آدابی دارد، هرکس پایبند به آن باشد کامیاب می‌شود؛ مهمترین آنها عبارت اند از:

أن لا یعصي أوامر المعلم.

ترجمه: اینکه نافرمانی آموزگار را نکند.

 ألاجتناب عن کلام فيه إساءة للأدب.

ترجمه: دوری کردن از سخنی که در آن بی ادبی است.

أن لایهرب من آداء الواجبات المدرسیة.

ترجمه: اینکه از انجام تکالیف مدرسه نگریزد.

عدم النوم في الصف، عندما يُدرس المُعلَمُ.

ترجمه: نخوابیدن در کلاس، وقتی که آموزگار درس می‌دهد.

أن لایتکلم مع غیره من الطلاب عندما یادرس المعلم.

ترجمه: اینکه وقتی آموزگار درس می‌دهد، با دانش آموزان دیگر سخن نگوید.

أن لا یقطع کلامهٔ، و لا یسبقهٔ بالکلام، و یصبر حتی یفرغ من الکلام.

ترجمه: اینکه سخن او را نبُرد و در سخن، از او پیشی نگیرد و درنگ کند تا سخن او به پایان رسد.

الجلوس أمامه بأدب، و الاستماع إليه بدقة و عدم الالتفات إلى الوراء إلا لضرورة.

ترجمه: نشستن فراپیش او با ادب و به دقت گوش فرا دادن به او و برنگشتن به عقب جز به ضرورت. 

لمّا سمع الطالب المُشاغب إنشاء مهران، خجل و تدم على سلوكه في الصف. 

ترجمه: هنگامی‌که آن دانش آموز اخلالگر انشای مهران را شنید، شرمنده شد و از رفتارش در کلاس پشیمان گشت.

قال الشاعر المصريّ أحمد شوقي عن المُعلم:

ترجمه: شاعر مصری احمد شوقی دربارهٔ آموزگار گفته است: 

قم للمُعلّم وفه التبجيلا /  کاد المُعلم أن یکون رسولا

ترجمه: برای آموزگار برخیز و کامل آزرمش را به جا آور/ نزدیک است که آموزگار پیامبر گردد.

أعلمت أشرف أو أجل من الذي  /  يبني وَ يُنشئ أنفساً وَ عُقولا

ترجمه: آیا شناخته ای (سراغ داری) شریف تر و باشکوه تر از آموزگاری که / جان ها و خردها را می‌سازد و پدید می‌آورد؟

اُکتُبْ جَواباً قَصيراً، حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ. (پاسخ کوتاهی بر حسب نص درس بنویس.)

1- إلي مَن ذَهَبَ مِهرانُ؟ (مهران کجا رفت؟)

- ذهب إلى مُعلّم الأدب الفارسي. (به سوی آموزگار ادب فارسی رفت.)

2- کَيفَ يَجِبُ الْجُلوسُ أَمامَ الْمُعَلِّمِ؟ (چگونه لازم است پیشاروی آموزگار بنشینیم [نشست]؟)

- يَجِبُ الجلوس أمامه بأدب. (واجب است که پیشاروی او با ادب بنشینیم.)

3- کَيفَ کانَتْ أَخلاقُ الطّالِبِ الَّذي کانَ يَلْتَفِتُ إلَي الْوَراءِ؟ (اخلاق دانش آموزی که روی به پشت برمی گرداند، چگونه بود؟)

- كان قليل الأدب. (کم ادب بود.)

4- مَا اسْمُ الْکِتابِ الَّذي قَرَأَهُ مِهرانُ في مَجالِ التَّربيَةِ وَ التَّعليمِ؟ (اسم کتابی که مهران در زمینه آموزش و پرورش خواند چه بود؟)

- «مُنية المُريد»

5- في أَيِّ حِصَّةٍ کانَ الطُّلّابُ يَسْتَمِعونَ إلي کَلامِ أُستاذِ الْکيمياءِ؟ (در چه زنگی دانش آموزان به سخن استاد شیمی گوش می دادند؟)

- في الحضة الأولى (در زنگ نخست)

إعلموا(بدانید.)

أُسْلوبُ الشَّرْطِ وَ أَدَواتُهُ (اسلوب شرط و ادوات آن.)

مهم ترين ادوات شرط عبارت اند از: «مَنْ، ما و إنْ» معمولاً اين ادوات بر سر عبارتي مي آيند که دو فعل دارد، فعل اوّل، فعل شرط و فعل دوم، جواب شرط نام دارد.

اين ادوات در معناي فعل و جواب شرط تغييراتي را ايجاد مي کنند؛ مثال: مَنْ  يُفَکِّرْ   قَبْلَ الْکَلامِ   يَسْلَمْ مِنَ الْخَطَأِ غالِباً.

                                                                       ادات   شرط فعل شرط   جواب شرط

گاهي نيز جواب شرط به صورت جمل. اسميّه است؛ مثال: وَ مَنْ يَتَوَکل عَلَي اللهِ فَهوَ حَسْبُهُ (اَلطَّلاق: 3)

                                                     ادات شرط   فعل شرط      جواب شرط

■ وقتي ادوات شرط بر سر جمله اي بيايد که فعل شرط و جواب آن ماضي باشد، مي توانيم فعل شرط را مضارع التزامي و جواب آن را مضارع اِخباري ترجمه کنيم. مَن فَکَّرَ قَبْلَ الْکَلامِ، قلَّ خَطَؤُهُ.= هر کس پيش از سخن گفتن بينديشد، خطايش کم مي شود.

                                                   = هرکس پيش از سخن گفتن انديشيد، خطايش کم شد.

1- يَتَوَکَّلْ: توکّل کند 2- حَسْب: بس، کافي

■ و هرگاه فعل شرط مضارع باشد، به صورت مضارع التزامي ترجمه مي شود.

■ «مَنْ: هر کس» مثال: مَنْ يُحاوِلْ کَثيراً، يَصلْ إلي. هَدَفِهِ. = هر کس بسيار تلاش کند، به هدفش مي رسد.

■ «ما: هر چه» مثال: ما تَزْرَعْ فِي الدُّنيا، تَحْصُدْ فِي الْخِرَةِ. = هر چه در دنيا بکاري، در آخرت درو مي کني.

ما فعَلْتَ مِنَ الْخَيراتِ، وَجَدْتَها ذَخيرَةً لِآخِرَتِكَ. = هر چه از کارهاي نيک انجام بدهي، آنها را اندوخته اي براي آخرتت مي يابي.

■ «إنْ: اگر» مثال: إنْ تَزْرَعْ خَيْراً، تَحْصُدْ سُروراً. = اگر نيکي بکاري، شادي درو مي کني.

إنْ صَبَرْتَ، حَصَلْتَ عَلَي النَّجاحِ في حياتِكَ. = اگر صبر کني، در زندگي ات موفقيّت به دست مي آوري.

■ «إذا: هرگاه، اگر»؛ نيز معناي شرط دارد؛ مثال: إذاَ اجْتَهَدْتَ، نَجَحْتَ. = هرگاه (اگر) تلاش کني، موفّق مي شوي.

اختبَر نفْسَكَ: ترَجِمِ الْآياتِ، ثمَ عَينْ أدَاةَ الشَّرطِ وَ فعِلَ الشَّرطِ، وَ جوابهُ. (خودت را بیازما: آیه ها را ترجمه کن؛ سپس ادات شرط، فعل شرط و پاسخش را مشخص کن.)

1-﴿وَ ما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ﴾  // أدَاةَ الشَّرطِ: ما / فعِل الشَّرطِ: تُقَدِّمُوا / جواب الشَّرطِ: تَجِدُو

(آنچه را از نیکی برای خودتان پیش می فرستید، خدا آن را نزد می یابید.)

2- ﴿إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَ يُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ﴾ // أدَاةَ الشَّرطِ: إِنْ / فعِل الشَّرطِ: تَنْصُرُوا / جواب الشَّرطِ: يُثَبِّتْ

(اگر خدا را یاری کنید خدا شما را یاری می کند و گامهایتان را استوار می سازد.)

 3-﴿وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً﴾ // أدَاةَ الشَّرطِ: إِذا / فعِل الشَّرطِ: خاطَبَ / جواب الشَّرطِ: قالُوا

(و هرگاه نادانان به ایشان خطاب می کنند می گویند سلام[به نرمی پاسخ می دهند].)

1- ما تقدموا: هر چه را از پيش بفرستيد 2- يثبت: استوار می سازد 3- خاطب: خطاب کرد 4- سلام: سخن آرام

التمارین

اَلتَّمْرينُ الأَوَّلُ: عَيِّنِ الْجُملَةَ الصَّحيحَةَ وَ غَيرَ الصَّحيحَةِ حَسَبَ الْحَقيقةِ. (جمله درست و نادرست بر حسب حقیقت.)

1- اَلتَّعَنُّتُ طَرحُ سُؤالٍ صَعبٍ بِهَدَفِ إيجادِ مَشَقَّةٍ لِلْمَسؤولِ. √ (مچ گیری طرح پرسش دشوار با هدف ایجاد گرفتاری برای پاسخ دهنده است.)

2- عِلْمُ الأَحياءِ عِلْمُ مُطالَعَةِ خَواصِّ الْعَناصِرِ. x (زیست شناسی دانش بررسی خواص عناصر است.)

3- اَلإلتِفاتُ هوَ کَلامٌ خَفيٌّ بَيْنَ شَخصَينِ. x (التفات همان سخن پنهانی میان دو نفر است.)

4- اَلسَّبّورَةُ لَوحٌ أَمامَ الطُّلّابِ يُکْتَبُ عَلَيهِ. √ (سبوره تخته ای پیشاروی دانش آموزان است که بر آن نوشته می شود.)

اَلتَّمرينُ الثّاني: تَرْجِمِ الْآيَةَ وَ الآَحاديثَ، ثُمَّ عَیّن الْمَطلوبَ مِنكَ. (آیه و حدیثها را ترجمه کن سپس آنچه را از تو خواسته شده مشخص کن.)

1- ﴿وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ﴾ البقرة: 273  (المجرور بحرف جر)

(آنچه را از نیکی انفاق می کنید همانا خدا به آن آگاه است.) / المجرور بحرف جر: مِنْ خَيْرٍ، بِهِ

2- من علّم علما، فله أجر من عمل به لا ينقص من أجر العامل. رسول الله (اسم الفاعل)

(هر کس دانشی را بیاموزد پس پاداشش مانند کسی است که به آن عمل کرده است. از پاداش عمل کننده هیچ کم نمی شود.) / اسم الفاعل: العامل

3- الناس أعداء ما جهلوا.     (الجمع المکسر و مفرده)

(مردم دشمن آن چیزیند که نمی دانند.) / الجمع المکسر و مفرده: أعداء، جمعه «عدوّ»

4- إذا تمّ العقل نقص الكلام.       (الفاعل)

(هر گاه خرد کامل شود سخن کاهش می پذیرد.) / الفاعل: العقل، الكلام

5- العالم حيٌّ و إن كان ميتا.        (المبتدأ و الخبر)

(دانا و دانشمند زنده است اگرچه مرده باشد.) / المبتدأ: العالم / الخبر: حيٌّ

6- قم عن مجلسك لأبيك و معلمك و إن كنت أميرا.       (اسم المکان و اسم الفاعل)

(از نشستگاهت برای پدرت و آموزگارت برخیز؛ اگرچه فرمانده باشی.) / اسم المکان: مجلس / اسم الفاعل: معلم

1- اَلْأجْر: پاداش ، مزد 2- جهل: ندانست 3- اَلمَيّت: مُرده 4- وَ إنْ کُنتَ أَميراً: اگر چه فرمانده باشي

اَلتَّمرينُ الثّالِثُ: تَرْجِمِ الأَفعالَ وَ الْمَصادِرَ التّاليَةَ. (فعلها و مصدرهای آمده را ترجمه کن.)

اَلتَّمرينُ الرّابِعُ: ضَعْ هذِهِ الْجُمَلَ وَ التَّاکيبَ في مَکانِهَا الْمُناسِبِ. (این جمله ها و ترکیب ها را در مکان مناسبش قرار بده.)

هؤلاءِ ناجِحاتٌ/ هذانِ المُکَيفِّانِ/ تلِكَ الحِصَّةُ/ أوُلئكَ مُسْتمِعونَ/ هؤلاءِ جُنودٌ / هاتانِ البِطاقتَانِ

اَلتَّمرينُ الْخامِسُ: ضَعِ الْمُتَرادِفاتِ وَ الْمُتَضادّاتِ في مَکانِهَا الْمُناسِبِ. ( = ، ≠ ) (مترادفها و متضادها را در مکان مناسبش قرار بده.)

وُدّ / بعُدَ / تکَلَّمَ / إجْلسْ / نهاية / عَداوَة / احترام / أحْياء / مَرَّةً / نفَعَ / ذنبْ / هَرَبَ

الَتمَّرينُ السّادِسُ: أکمِلْ ترَجَمَةَ الْآياتِ والحَديثِ، ثمَ عَيِّنْ أدَاةَ الشَّرطِ و فعِل الشَّرطِ، وَ جوابهُ. (ترجمه آیه ها و حدیث را کامل کن سپس ادات شرط، فعل شرط و پاسخ شرط را مشخص کن.)

1-  ﴿ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ ﴾ البقرة: // أدَاةَ الشَّرطِ: ما / فعِل الشَّرطِ: تَفْعَلُوا / جواب الشَّرطِ: يَعْلَمْ

و آنچه را از کار نيک انجام می دهید، خدا آن را می داند. (از آن آگاه است)

2-﴿إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ﴾ // أدَاةَ الشَّرطِ: إِنْ / فعِل الشَّرطِ: أَحْسَنْتُمْ / جواب الشَّرطِ: أَحْسَنْتُمْ

اگر نيکی کنيد، به خودتان نیکی کرده اید.

3- ﴿إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً﴾ // أدَاةَ الشَّرطِ: إِنْ / فعِل الشَّرطِ: تَتَّقُوا / جواب الشَّرطِ: يَجْعَلْ

اگر از خدا پروا کنيد، برايتان نيروی تشخيص حق از باطل قرار می دهد.

4- من سأل في صغره، أجاب في كبره. // أدَاةَ الشَّرطِ: من / فعِل الشَّرطِ: سأل / جواب الشَّرطِ: أجاب

هر کس در خردسالی اش بپرسد، در بزرگسالی اش پاسخ می دهد.

فرقان: جداکننده حق از باطل

اَلتَّمرينُ السّابِعُ: ضَعْ فِي الدّائِرَةِ الْعَدَدَ الْمُناسِبَ. «کَلِمَةٌ واحِدَةٌ زائِدَةٌ» (در دایره عدد مناسب را بگذار.)

1- اَلْمُشاغِبُ(شلوغ کننده): / (۵) هوَ تَحْريكُ الْوَجْهِ إلَي الْيَمينِ وَ إلَي الْيَسارِ. (حرکت دادن چهره به سوی راست و چپ است)

2- اَلْحِصَّةُ(زنگ درسی):  / (1) هوَ الَّذي يُسَبِّبُ مَشاکِلَ وَ يَضُرُّ النَّظْمَ. (او کسی است که سبب مشکلات است و به نظم زیان می رساند.)

3- اَلْفُسوقُ(آلوده شدن به گناه): / (4) ما يُعْطي مُقابِلَ عَمَلِ عامِلٍ أَوْ مُوَظَّفٍ. (آنچه مقابل کار کارگر یا کارمند داده می شود.)

4- اَلَأجْرُ(پاداش):  / (3) تَرْكُ أَمْرِ اللّهِ، وَ ارْتِکابُ الْمَعاصي. (ترک امر خدا و ارتکاب گناهان است)

5- اَلِإلْتِفاتُ(روی برگرداندن): (6) أَعْمالُ الْإنسانِ وَ أَخلاقُهُ. (کارهای انسان و خوی اوست.)

6- اَلسُّلوكُ(رفتار):

اَلْبَحثُ الْعِلميُّ (پژوهش علمی.)

اِبْحَثْ في کِتابِ «مُنْيَةِ الْمُريدِ» لِزَينِ الدّينِ الْعامِليِّ «الشَّهيدِ الثّاني» عَنْ نَصٍّ قَصيرٍ حَوْلَ آدابِ التَّعليمِ وَ التَّعَلُّمِ ثُمَّ اکْتُبْهُ.

(در کتاب «مُنْيَةِ الْمُريدِ» از آن زین الدین عاملی دنبال نص کوتاهی پیرامون آداب آموزش و یادگیری بگرد؛ سپس آن را بنویس.)

العالِمُ كَمَنْ مَعَهُ شَمْعَةٌ تُضيءُ لِلنّاسِ. (اَلْإمامُ مُحَمَّدٌ الْباقِرُ) (دانا مانند کسی است که با او شمعی است که برای مردم می افروزد.)

عَجائِبُ الْأشجارِ

ظواهر الطَّبيعَةِ تُثْبِتُ حَقيقَةً واحدة و هي قُدرَةُ الله، والآن نَصِفُ بعض هذه الظواهِر.

ترجمه: پدیده‌های طبیعی یک حقیقت را ثابت می‌کنند و آن قدرت خداست. اینک برخی از این پدیده‌ها را توصیف می‌کنیم.

الَعْنبَ البْرازيليُّ شَجَرَةٌ تَختَلِفُ عَنْ باقي أَشجارِ الْعالَمِ، تَنْبُتُ في الْبَرازيلِ، وَ تَنْمو أَثمارُها عَلَی جِذْعِها،

ترجمه: انگور برزیلی درختی است که با بقیهٔ درختان جهان فرق دارد، در برزیل می‌روید و میوه‌هایش روی تنهٔ آن رشد می‌کند.

وَ وَ مِن أَهَمِّ مُواصَفاتِ هذِهِ الشَّجَرَةِ أَنَّها تُعْطي أَثماراً طولَ السَّنَةِ.

ترجمه: از مهمترین ویژگی‌های این درخت، آن است که در طول سال میوه می‌دهد.

شَجَرَةُ السِّکويا شَجَرَةٌ مِنْ أَطوَلِ أَشجارِ الْعالَمِ في کاليفورنيا، قَدْ يَبلُغُ ارْتِفاعُ بَعضِها أکثَرَ مِن مِئَةِ مِترٍ

ترجمه: درخت سکویا در کالیفورنیا از بلندترین درختان جهان است، گاهی بلندی برخی از آنها به بیش از صد متر می‌رسد.

وَ قَدْ يَبلُغُ قُطرُها تِسعَةَ أَمتارٍ، وَ يَزيدُ عُمرُها عَلَی ثَلاثَةِ آلافٍ وَ خَمسِمِئَةِ سَنَةٍ تَقريباً.

ترجمه: و گاهی قطر آن به نه متر می‌رسد. کمابیش عمر آن افزون از هزار و پانصد سال است.

الَشَّجرَةَ الْخانِقَةُ شَجَرَةٌ تَنْمو في بَعضِ الْغاباتِ الِإسْتِوائيَّةِ،

ترجمه: درخت خفه کننده درختی است که در برخی جنگل‌های استوایی می‌روید.

تَبدَأُ حَياتَها بِالِإلْتِفافِ جِذعِ شَجَرَةٍ وَ غُصونِها، ثُمَّ تَخْنُقُها تَدريجيّاً.

ترجمه: زندگی اش را با پیچیدن دور تنهٔ درختی می‌آغازد ، سپس آن را کم کم خفه می‌کند.

يوجَدُ نَوعٌ مِنها في جَزيرَةِ قِشم الَّتي تَقَعُ في مُحافَظَةِ هُرمُزجان. 

ترجمه: گونه ای از آن در جزیرهٔ قشم که در استان هرمزگان واقع است یافت می‌شود.

 شَجَرَةُ الْخُبزِ شَجَرَةٌ اسْتِوائيَّةٌ تَنمو في جُزُرِ الْمُحيطِ الْهادِئِ،

ترجمه: درخت نان درختی استوایی است که در جزیره‌های استوایی اقیانوس آرام می‌روید.

تَحمِلُ أَثماراً في نِهايَةِ أَغصانِها کَالْخُبزِ. يَأکُلُ النّاسُ لُبَّ هٰذِهِ الْأثمارِ. 

ترجمه: میوه‌هایی مانند نان در انتهای شاخه‌هایش می دهد (حمل: میوه داد). مردم مغز این میوه‌ها را می‌خورند.

شَجَرَةُ النِّفطِ شَجَرَةٌ يَستَخدِمُهَا الْمُزارِعونَ کَسياجٍ حَولَ الْمَزارِعِ لِحِمايَةِ مَحاصيلِهِم مِنَ الْحَيَواناتِ؛

ترجمه: درخت نفت، درختی است که کشاورزان آن را به عنوان (مانند) پرچینی دور کشتزارها برای محافظت کشتشان از [آسیب]جانوران به کار می‌گیرند؛

لِأنَّ رائِحَةَ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ کَريهَةٌ تَهْرُبُ مِنهَا الْحَيَواناتُ،

ترجمه: زیرا بوی این درخت، ناخوشآیند است و جانوران از آن می‌گریزند

وَ تَحْتَوي بذُورُها عَلَی مِقدارٍ مِنَ الزُّيوتِ لا يُسَبِّبُ اشْتِعالُها خُروجَ أيَّ غازاتٍ مُلَوِّثَةٍ.

ترجمه: و دانه‌هایش دارای مقداری روغن است که افروختن آن، سبب خروج هیچ گاز آلاینده ای نمی‌گردد.

وَ يُمْکِنُ إنتاجُ النِّفطِ مِنْها. وَ يوجَدُ نَوعٌ مِنْها في مَدينَةِ نيکشَهر بمُحافظة سيستان و بلوشستان باسم شجرة مداد.

ترجمه: و تولید نفت از آن امکان دارد. گونه ای از آن در نیکشهر در استان سیستان و بلوچستان به نام درخت مداد یافت می‌شود.

شَجَرَةُ البْلَوّطِ هيَ مِنَ الْشَجارِ الْمُعَمَّرَةِ وَ قَد تَبلُغُ مِنَ الْعُمرِ أَلفَيْ سَنَةٍ. توجَدُ غاباتٌ جَميلَةٌ مِنها في مُحافَظَةِ إيلام وَ لُرِستان.

ترجمه: درخت بلوط از درختان کهنسال است و عمر آن به دو هزار سال می‌رسد. جنگل‌های زیبایی از آن در استان ایلام و لرستان یافت می‌شود.

يَدْفِنُ السِّنجابُ بَعْضَ جوَزاتِ الْبَلّوطِ السَّليمَةِ تَحتَ التُّرابِ، وَ قَدْ يَنْسَی مَکانَها. وَ في السَّنَةِ الْقادِمَةِ تَنمو تِلْكَ الْجَوزَةُ وَ تَصيرُ شَجَرَةً.

ترجمه: سنجاب برخی دانه‌های سالم بلوط را زیر خاک پنهان می‌کند و گاهی جایش را از یاد می‌برد. در سال آینده، آن دانه می‌روید و درختی می‌شود.

ضَعْ فِي الْفَراغِ کَلِمَةً مُناسِبَةً حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ. (با توجه به متن درس در جای خالی واژه ای مناسب بگذار.)

1- تَبْدَأُ الشَّجَرَةُ الْخانِقَةُ حَياتَها بِـ التفاف حَوْلَ جِذْعِ شَجَرَةٍ وَ غُصونِها. (درخت خفه کننده زندگی اش را با پیچیدن دور تنهٔ درختی و شاخه های آن درخت آغاز می‌کند.)

2- لا يُسَبِّبُ اشْتِعالُ زُيوتِ شَجَرَةِ النِّفْطِ خُروجَ أَيِّ غازات مُلَوِّثَةٍ. (افروختن روغن [ها] درخت نفت، سبب خروج هیچ گاز آلاینده ای نمی‌گردد.)

3- توجَدُ غاباتٌ جَميلَةٌ مِنْ أَشْجارِ الْبَلوطِ في محافظة إيلام وَ لُرِستان. (باغ های زیبایی از درختان بلوط در استان ایلام و لرستان یافت می شود.)

4- قَدْ يَبْلُغُ ارْتِفاعُ بَعْضِ أَشْجارِ السِّکويا أَکثَرَ مِنْ مئة مِتْرٍ. (گاهی بلندای برخی از درختان سکویا به بیش از یکصد متر می رسد.)

5- تَحْمِلُ شَجَرَةُ الْخُبزِ أَثماراً في نِهايَةِ أغصانها کَالْخُبْزِ. (درخت نان میوه هایی مانند نان در ته شاخه هایش می دهد.)

6- تَنْمو أَثمارُ الْعِنَبِ الْبَرازيليِّ عَلي جذع شَجَرَتِهِ. (میوه های انگور برزیلی بر تنه درخت[ش] می روید.)

اِعلَموا (بدان)

الْمَعْرِفَةُ وَ النَّکِرَةُ (شناس و ناشناس.)

■ اسم معرفه اسمي است که نزد گوينده و شنونده، يا خواننده شناخته شده است؛ امّا اسمِ نکره، ناشناخته است. مهم ترين نشانه اسم معرفه، داشتنِ «ال» است؛ مثال:

جاءَ مُدَرِّسٌ= معلّمي آمد.           جاءَ الْمُدَرِّسُ= معلّم آمد.

وَجَدْتُ قَلَماً= قلمي را يافتم.         وَجَدْتُ الْقَلَمَ= قلم را يافتم.

■ معمولاً هرگاه اسمي به صورت نکره بيايد و همان اسم دوباره همراه «ال» تکرار شود، مي توان الف و لامش را «اين » يا «آن» ترجمه کرد؛ مثال:

رَأَيتُ أَفراساً. کانَتِ الْأَفراسُ جَنبَ صاحِبِها. = اسب هايي را ديدم. آن اسب ها کنار صاحبشان بودند.

کلمه أفراساً «نَکره» است. اسم نکره نزد گوينده، شنونده، يا خواننده ناشناخته است؛ اسم نکره معمولاً تنوين(ﹱ ؛ -ٍ؛ -ٌ) دارد؛ مثال: رَجُلاً، رَجُلٍ و رَجُلٌ.

در زبان فارسي اسم نکره به سه صورت مي آيد: مردي آمد. / يک مرد آمد. / يک مردي آمد.

معادل عربي هر سه جمله بالا مي شود: جاءَ رَجُلٌ.

■ اسم خاص (يعني نام مخصوص کسي يا جايي ) در زبان عربي «اسم عَلَم» ناميده مي شود و معرفه به شمار مي رود؛ مانند: هاشم، مريم، بغداد، بيروت و ...

اسم عَلَم، مانند: عَبّاسٌ، کاظِمٌ و حُسَينٌ تنوين دارد، ولي نکره نيست؛ بلکه معرفه است.

■ سال گذشته با مبتدا و خبر آشنا شديد. گاهي خبر تنوين دارد؛ مثال: اَلْعِلْمُ کَنْزٌ. دانش گنج است. فَريقُنا فائِزٌ. تيم ما برنده است.

در دو مثال بالا کنزٌ و فائزٌ تنوين دارند؛ امّا نيازي به نکره معنا کردن نيست.

اِختَبِر نفسَکَ: تَرجِم ما يلَي حَسَبَ القواعدِ المَعرفَةِ وَ النَّکِرَةِ. (خودت را بیازما: با توجه به قواعد شناس و ناشناس آنچه را می آید ترجمه کن.)

1- ﴿ اللهُ نورُ السَّماواتِ وَ الأرضِ مَثَلُ نورِهِ کَمِشکاةٍ فيها مِصباحٌ المِصباحُ في زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ کَأنَّها کَوکَبٌ دُرِّيٌّ﴾

(خدا نور آسمانها و زمين است مثل نور او چون چراغدانى است كه در آن چراغى و آن چراغ در شيشه‏ اى است آن شيشه گويى اخترى درخشان است.)

2- ﴿ أرسَلنا إلَی فِرعَونَ رَسولاً فَعَصَی فِرعَونَ الرَّسولَ﴾ (فرستاده ای را به سوی فرعون فرستادیم. [اما] فرعون نافرمانی فرستاده را کرد.)

3- عالِمٌ يُنتَفَعُ بِعِلمِهِ خَيرٌ مِن ألفِ عابِدٍ. (دانایی که از دانشش سود برده شود بهتر از هزار عبادت کننده است.)

1- اَلْمِشْکاة: چراغدان 2- اَلدُّرّيّ: درخشان

حوارٌ (گفتگو)

في المَلعَبِ الرِّياضيِّ (در ورزشگاه)

1- اَلمُباراة: مسابقه 2- تَعادَلَ: برابر شد 3- أَتَذَکَّرُ: به ياد مي آورم 4- کِلا: هر دو 5- أَنْ يَمتَلِئَ: که پر شود 6- اَلمُتفَرِّج: تماشاچي 7- سَيسُجَلُّ: ثبت خواهد کرد 8-  اَلهَدَف: گُل 9-  اَلمَرمَي: دروازه 10-  اَلْحَکَم: داور 11- اَلتَّسلُّل: آفسايد 12-  يُعْجِبُني: مرا در شگفت مي آورَد، خوشم مي آيد (أَعْجَبَ، يُعْجِبُ) 13-  حارِسُ الْمَرمي.: دروازه بان

التمارین

اَلتَّمرينُ الْأَوَّلُ: أيُّ کلمةٍ مِن کلماتِ مُعجَمِ الدّرسِ تُناسِبُ التَّوضيحاتِ التّاليةَ؟ (چه واژه ای از واژگان درس با گزارش های زیر متناسب است.)

1- بَحرٌ يُعادِلُ ثُلثَ الأرضِ تقريباً.                المُحيطُ الهادئُ (دریایی که کمابیش برابر یک سوم زمین است= اقیانوس آرام.)

2- التَّجَمُّعُ وَ الدَّوَرانُ حَولَ شَيءٍ.                 الاِلتِفاف (گردآمدن و پیچیدن پیرامون چیزی= در هم پیچیدن.)

3- الّذي يُعطيهِ اللهُ عُمراً طَويلآً.                  المُعَمَّرُ (کسی که خداوند به او عمری دراز داده است= سالمند.)

4- الَّذي يَعمَلُ فِي المَزرَعَةِ.                      المُزارِعُ (کسی که در کشتزار کار می کند= برزگر.)

5- صِفاتُ أحَدٍ أو شَيءٍ.                         المُواصَفاتُ (صفت های فردی یا چیزی= ویژگی ها.)

اَلتَّمرينُ الثّاني: تَرجِمَ الأحاديثَ النَّبَويَّةَ ثُمَّ عَيِّنِ المَطلوبَ مِنکَ. (حدیث های نبوی را ترجمه کن؛ سپس آنچه را از تو خواسته شده شناسایی کن.)

1- ما مِن مُسلِمٍ يَزرَعُ زَرعاً أو يَغرِسُ غَرساً فَيَأکُلُ مِنهُ طَيرٌ أو إنسانٌ أو بَهيمَةٌ إلاّ کانَت لَهُ صَدَقَةٌ. (الجارّ و المجرور، و اسم الفاعل)

(مسلمانی نیست که کشتی را بکارد یا نهالی را بنشاند و از آن پرنده یا انسان یا چهارپایی بخورد مگر اینکه صدقه ای برای او در نظر گرفته می شود.)

الجارّ و المجرور: مِن مُسلِمٍ، مِنهُ، لَهُ / اسم الفاعل: مُسلِمٍ

2- ما مِن رَجُلٍ يَغرِسُ غَرساً إلاّ کَتَبَ اللهُ لَهُ مِنَ الأجرِ قَدرَ ما يَخرُجُ مِن ثَمَرِ ذلِکَ الغَرسِ. (الفعل الماضی و المفعول)

(مردی نیست که درختى بنشاند مگر اینکه خدا به اندازه ميوه‌اى كه از آن درخت برون مى‌آید پاداش براى وى ثبت می كند.) الفعل الماضی: کَتَبَ / المفعول: غَرساً، قَدرَ

3- سُئِلَ النّبيُّ (ص): أيُّ المالِ خَيرٌ؟ قالَ: زَرعٌ زَرَعَهُ صاحِبُهُ.  (الفعل المجهول، وَ الفاعل)

(از پیامبر پرسیده شد: چه دارایی بهتر است؟ گفت: کشتی که صاحبش آن را کاشته است.) الفعل المجهول: سُئِلَ / الفاعل: صاحِبُ

1- ما مِنْ: هيچ ... نيست 2- غَرْس: نهال

اَلتَّمرينُ الثّالِثُ: أجِب عَنِ الأسئلَةِ التّاليَةِ حَسَبَ الصُّوَرِ. (به پرسش های زیر با توجه به تصویرها پاسخ بده.)

1- بِمَ يَذهَبُ الطّلّابُ إلَی المَدرَسَةِ؟ - يَذهَبُ الطّلّابُ إلَی المَدرَسَةِ بالحافلة. (دانش آموزان با چی به دبیرستان می روند؟ - دانش آموزان با اتوبوس به دبیرستان می روند)

2- في أيِّ بِلادٍ تَقَعُ هذِهِ الأهرامُ؟ - تَقَعُ هذِهِ الأهرامُ في مصر. (این هرمها در چه کشوری واقع است؟ - این هرمها در مصر واقع است.)

3- کَيفَ الجَوُّ في أردبيل في الشِّتاءِ؟ - الجَوُّ باردٌ في أردبيل في الشِّتاءِ. (زمستان هوا در اردبیل چه طور است؟ - زمستان در اردبیل هوا سرد است.)

4- لِمَن هذا التّمثالُ؟ - هذا التّمثالُ (این تندیس از آن کیست؟ - این تندیس از آن خیام است.)

5- هَل تُشاهِدُ وَجهاً فِي الصّورَةِ؟ - نعم؛ أُشاهِدُ وَجهاً فِي الصّورَةِ. (آیا چهره ای را در عکس می بینی؟ - آری؛ چهره ای را در عکس می بینم.)

6- ماذا تُشاهِدُ فَوقَ النَّهرِ؟ - تُشاهِدُ بیتا فَوقَ النَّهرِ. (بالای رود چه چیزی را می بینی؟ - بالای رود خانه ای را می بینم.)

اَلتَّمرينُ الرّابِعُ:

ألف: عَيّنِ التَّرجمةَ الصَّحيحةَ حَسَبَ قواعِدِ المعرفةِ و النَّکِرَةِ.  (با توجه به قواعد شناس و ناشناس ترجمه درست را شناسایی کن.)

1- سَمِعتُ صَوتاً عَجيباً.             صدای عجيبی را شنيدم. ■                                      صدای عجيب را شنيدم. □

2- وَصَلتُ إلَی القَريَةِ.               به روستايی رسيدم. □                                      به روستا رسيدم. ■

3- نَظرَةٌ إلَی الماضي.               نگاهی به گذشته. ■                                      نگاه به گذشته. □

4- العِبادُ الصّالحونَ                 بندگانی درستکار □                                      بندگانِ درستکار ■

5- السِّوارُ العَتيقُ                    دستنبند کهنه■                                      دستنبندی کهنه □

6- التّاريخُ الذَّهَبيُّ                   تاريخی زرّين □                                      تاريخ زرّين ■

 ب: تَرجمِ الجُمَلَ التّاليَةَ حَسَبَ قواعِدِ المعرفةِ و النَّکِرَةِ ثُمَّ عَيِّن المعرفةِ و النَّکِرَةِ في ما أُشيرَ إليهِ بِخَطٍّ.  (با توجه به قواعد شناس و ناشناس جمله ها را ترجمه کن؛ سپس در آنچه با خط به آن اشاره شده شناس و ناشناس را شناسایی کن.)

1- سَجَّلَت مُنَظَّمَةُ اليونِسکو مَسجِدَ الإمامِ وَ قُبَّةَ قابوسٍ في قائمَةِ التُّراثِ العالَميِّ. (سازمان یونسکو مسجد امام و گنبد قابوس را در لیست میراث جهانی ثبت کرد.)

المعرفةِ: قابوسٍ؛ التُّراثِ

2- عِمارَة خسُرو آباد في سَنَندَج يَجذبُ سُيّاحاً مِن مُدُنِ إيران. (ساختمان خسروآباد گردشگرانی را از شهرهای ایران جذب می کند.)  المعرفةِ: سَنَندَج / النَّکِرَةِ: سُيّاحاً

3- حديقَةُ شاهزادَه قُربَ کِرمان جَنَّةٌ فِي الصَّحراءِ. (باغ شاهزاده نزدیک کرمان بهشتی در صحرا است.) النَّکِرَةِ: جَنَّةٌ

4- مَعبَدُ کُردکُلا في مُحافَظَةِ مازَندَران أحَدُ الآثارِ القَديمَةِ. (پرستشگاه کردکلا در استان مازندران یکی از آثار کهن است.) المعرفةِ: مازَندَران

1- أُشيرَ: اشاره شد 2- قائِمَةُ التُّاثِ الْعالَميِّ: ليست ميراث جهاني

اَلتَّمرينُ الْخامِسُ: عَيّنِ الکلمَةَ الصَّحيحَةَ حَسَبَ الفعلِ الماضي. (با توجه به فعل ماضی واژه درست را شناسایی کن.)

اَلتَّمرينُ السّادِسُ: ضَعْ فِي الْفَراغِ کَلِمَةً مُناسِبَةً. (در جای خالی واژه مناسب را بگذار.)

1- يُشَجِّعُ الْـ .................. فَريقَهُم فِي الْمَلْعَبِ. مُواصَفاتُ □ مَتاجِرُ □ مُتَفَرِّجونَ ■ (تماشاچیان تیمشان را در ورزشگاه تشویق می کنند.)

2- شُرْطيُّ الْمُرورِ .........حَتّي تَتَوَقَّفَ السَّيّاراتُ. يَصْفِرُ ■ يَتَعادَلُ □ يَمْتَلِئُ □ (پاسور راهنمایی سوت می زند تا خودروها بازایستند.)

3- وَضَعْتُ الْمِصباحَ في ............... الْبَيتِ. تَخْفيضِ □ مِفْتاحِ □ مِشْکاةِ ■ (چراغ را در چراغدان خانه نهادم.)

4- جَدّي لا .................. بَعْضَ ذِکْرَياتِهِ. يَغْرِسُ □ يَتَذَکَّرُ ■ يَنْبُتُ □ (نیای من برخی از خاطراتش را به یاد نمی آورد.)

5- شارَكَ زُمَلاؤنا في ............. عِلْميَّةٍ. مُباراةٍ ■ اِلْتِفافٍ □ بُذورٍ □ (همکارانمان در مسابقه علمی شرکت کردند.)

6- سَجَّلَ لاعِبُنا ............... رائِعاً. جِذْعاً □ هَدَفاً ■ نَوعيَّةً □ (بازیکن ما گل جالبی را ثبت کرد.)

الَتمَّرينُ السّابِعُ: اکتبْ جَمْعَ هذِهِ الْأسْماءِ. (جمع این اسمها را بنویس.)

سائِح(گردشگر): سُیّاح / أَثَر(اثر): آثار / تاريخ(تاریخ): تواریخ

قَرْيَة(روستا): قُری / عَبْد(بنده): عِباد / دَوْلَة(دولت): دُوَل

بَهيمَة(چهارپا): بَهائِم / مَلْعَب(ورزشگاه): مَلاعِب / رَسول(فرستاده): رُسُل

سِرْوال(شلوار): سَراویل / غُصْن(شاخه): أغصان / شَجَر(درخت): أشْجار

زَيْت(روغن): زُیوت / حَيّ(زنده): أحیاء / قَبْر(گور): قُبور

اَلْبَحثُ الْعِلميُّ (پژوهش علمی.)

اِبْحَثْ عَنْ نَصٍّ حَوْلَ أَهَمّيَّةِ زِراعَةِ الْأشَجارِ. (دنبال متنی درباره ارزش کشت درختان بگرد.)

﴿يا أيُّها الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَ قولوا قَوْلاً سديداً﴾

ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده اید، از خدا پروا کنید و سخنی استوار بگویید.

لِلْکَلامِ آدابٌ يَجِبُ عَلَي الْمُتَکَلِّمِ أَن يَعْمَلَ بِها وَ يَدْعُوَ الْمُخاطَبينَ بِکَلامٍ جَميلٍ إلَي الْعَمَلِ الصّالِحِ، وَ أَن لا يُجادِلَهُم بِتَعَنُّتٍ.

ترجمه: سخن گفتن، آدابی دارد که گوینده باید به آنها عمل کند و با سخنی زیبا شنوندگان را به کار درست فرابخواند و به قصد مچ‌گیری با آنها نستیزد.

﴿أدعُ إلى سَبيلِ رَبِّكَ بالحِكمة و وَ المَوعِظَةِ الْحسَنَةِ و جادِلْهُم بِالَّتي هِیَ أحسَنَ﴾

ترجمه: با دانش و اندرز نیکو به سوی راہ پروردگارت فرا بخوان و با آنان به شیوہ ای که نیکوتر است بستیز.

وَ يَجِبُ أَنْ يَکونَ عامِلاً بِما يَقولُ، حَتَّي يُغَيّر سُلوکَهُم، ﴿ لِمَ تَقولونَ ما لا تَفْعَلونَ﴾

ترجمه: و باید که به آنچه می گوید عمل کند تا رفتارشان را تغییر دهد، (چرا چیزی را می گویید که به آن رفتار نمی کنید؟)

وَ يجِبُ أنْ يسَلمَّ قبَلَ التکلمِ «السّلامُ قبلَ الكلام.» الإمام الصّادق

ترجمه: و باید که پیش از سخن گفتن سلام کند «سلام کردن پیش از سخن گفتن است.»

کَما يَجِبُ أَن يَکونَ کَلامُهُ لَيِّناً وَ أنْ يکونَ عَلَي قَدرِ عُقولِ الْمُستَمِعينَلکِيَ يقْنعَهمُ وَ يکَسِبَ مَوَدَّتَهمُ،

ترجمه: همان گونه که باید سخن او نرم و فراخور خرد شنوندگان باشد تا آنان را قانع کند و دوستی ایشان را به دست آورد.

«كلّم النّاسَ على قَدر عُقولهم.» رسول الله "، و «عوّد لِسانَک لینَ الکلام.» امام علی

ترجمه: با مردم به اندازهٔ خردشان سخن بگو، پیامبر خدا؛ و زبانت را به نرم‌سخنی خو بده. امام علی

وَ عَلَيهِ أَن لا يتَکَلَّمَ في ما لَيسَ لَه بِهِ عِلْمٌ، ﴿ وَ لا تَقْفُ ما لَيسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ﴾

ترجمه: و باید در چیزی که در آن دانشی ندارد سخن نگوید. (از چیزی که بدان آگاهی نداری پیروی مکن)

وَ عَلَيهِ أَنْ لا يَتَدَخَّلَ في مَوضوعٍ يُعَرِّضُ نَفْسَهُ لِلتُّهَمِ: « «اِتَّقوا مَواضِعَ التُّهَمِ» رسول الله

ترجمه: و باید در موضوعی داخل نشود که خود را در معرض تهمت قرار دهد. «از جایگاه های تهمت بپرهیزید»

اَلْمُتَکَلِّمُ يُعْرَفُ بِکَلامِهِ. «تکلموا تعرفوا، فَإنَّ الْمَرْءَ مَخبوءٌ تحتَ لِسانِه.» الامام علي

ترجمه: سخنگو با سخنش شناخته می شود. «سخن بگویید تا شناخته شوید؛ زیرا انسان زیر زبانش پنهان است».

في بَعضِ الْأَوقاتِ قُدرَةُ الْکَلامِ أَقوي مِنَ السِّلاحِ. «رُبَّ کَلامٍ كالحسام.» الإمام علي

ترجمه: در برخی اوقات، قدرت سخن از جنگ افزار، نیرومندتر است. «چه بسا سخنی مانند شمشیر باشد».

وَ رُبَّ کَلامٍ يَجلِبُ لَكَ المشاکل. «فَکِّرْ ثُمَّ تَکَلَّمْ تسَلَمْ مِنَ الزَّلل» الامام علي

ترجمه: و چه بسا سخنی که برایت گرفتاری به بار می آورد. «فکر کن، سپس سخن بگو تا از لغزش در امان بمانی».

يَجِبُ عَلَي الْإنسانِ الِإجْتِنابُ عَنْ ذِکْرِ الْأَقوالِ الَّتي فيهَا احْتِمالُ الْکِذْبِ. «لا تُحدّث بما تَخافُ تكذيبَه.» الإمام علی

ترجمه: انسان باید از ذکر سخنانی که در آن احتمال دروغ هست دوری کند. «چیزی را نگو که از تکذیب آن می ترسی».

طوبي لِمَنْ لا يَخافُ النّاسُ مِنْ لِسانِهِ.

ترجمه: خوشا به حال کسی که مردم از زبانش نمی ترسند.

« مَنْ خافَ النّاسُ مِنْ لِسانِهِ فَهُوَ مِنْ أهل النار» رسول الله

ترجمه: «هر کس که مردم از زبانش بترسند از اهل آتش (دوزخیان) است»

وَ مِنْ آدابِ الْکَلامِ قِلَّتُهُ، «خیرُ الْکلام ما قلَّ و دَلَّ.» امام علی

ترجمه: و از آداب سخن کمی آن است. «بهترین سخن، آن است که کم باشد و راهنمایی کند».

وَقَفَ رَجُلٌ جَميلُ الْمَظهَرِ أَمامَ سُقراط يَفتَخِرُ بِمَلابِسِهِ وَ بِمَظهَرِهِ، فَقالَ لَهُ سُقراط: تَکَلَّمْ حَتّي أَراكَ..

ترجمه: مردی خوش چهره فراروی سقراط ایستاد، درحالی که به جامه و ظاهرش می نازید. سقراط به او گفت: سخن بگو تا تو را ببینم[بشناسم].

عَيِّنِ الصَّحيحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ. (با توجه به متن درس درست و نادرست را شناسایی کن.)

۱- الَّذي يَتَکَلَّمُ في ما لا يَعْلَمُ، يَقَعُ في خَطَأٍ. √ (کسی که درباره آنچه نمی داند سخن می گوید در لغزش می افتد.)

2- مَن خافَ النّاسُ مِن لِسانِهِ فَهوَ قَويٌّ. × (هر کس مردم از زبانش بترسند او نیرومند است.)

3- عَلَينا أَنْ لا نَجْرَحَ الْآخَرينَ بِلِسانِنا. √ (نباید ما دیگران را با زبانمان زخمی کنیم.)

4- اَلَّذي لا يَتَکَلَّمُ لا يُعْرَفُ شَأنُهُ. √ (کسی که سخن نمی گوید قدر و منزلتش شناخته نمی شود.)

5- لا نُحَدِّثُ بِما نَخافُ تَکذيبَهُ. √ (درباره آنچه از تکذیبش می ترسیم سخن نمی گوییم.)

اِعلَموا (بدانید)

اَلْجُملَةُ بَعدَ النَّکِرَةِ

■ معمولاً هنگامي که بعد از اسمي نکره فعلي بيايد که دربار. آن اسمِ نکره توضيح دهد، در ترجمه به فارسي بعد از آن اسم حرفِ ربطِ «که» مي آيد و فعل، مطابق شرايط جمله ترجمه مي شود؛ مثال:

شاهَدْنا سِنجاباً يَقْفِزُ مِنْ شَجَرَةٍ إلي شَجَرَةٍ. = سنجابي را ديديم که از درختي به درختي مي پريد.

إرضاءُ النّاسِ غايَةٌ لا تُدْرَكُ. = راضي ساختن مردم، هدفي است که به دست آورده نمي شود.

رَأَيْتُ وَلَداً يَمْشي بِسُرعَةٍ. = پسري را ديدم که به سرعت راه مي رفت.

■ عبارت (رَأَيْتُ وَلَداً يَمْشي بِسُرعَةٍ.) از دو جمله تشکيل شده، و بعد از اسم نکره «وَلَداً» فعل مضارعي آمده است که درباره «وَلَداً» توضيح مي دهد؛ در ترجمه فارسي بين دو جمله، حرف ربط «که» مي آيد و فعل مضارع نيز معمولاً ماضي استمراري ترجمه مي شود.

ماضي + اسم نكره + مضارع ماضي استمراري

■ امّا اگر فعلِ اوّل مضارع باشد، ترجمه فعل دوم چگونه خواهد بود؟ به مثال دقّت کنيد.

أفتُشُ عَن مُعْجَمٍ يُساعِدُني في فَهمِ النُّصوصِ. = دنبال فرهنگ لغتي مي گردم که مرا در فهم متون کمک کند. (كمک مي كند)

أُشاهِدُ طالِباً يَكْتُبُ تَمارينَ الدَّرْسِ فِي الصَّفِّ. = دانش آموزي را مي بينم که تمرين هاي درس را در کلاس مي نويسد.

مضارع + اسم نكره + مضارع مضارع التزامي يا مضارع اِخباري

■ اکنون به ترجمه جمله زير دقّت کنيد.

اشْتَريَتُ الْيَومَ کِتاباً قَدْ رَأَيْتُهُ مِنْ قَبل. = امروز کتابي را خريدم که قبلاً آن را ديده بودم. (ديدم)

ماضي + اسم نكره + ماضي ماضي بعيد يا ماضي ساده

تذكّر: ترجمه هنر است و بايد در ترجمه به مطالبِ بسياري مانند موضوع متن، قرائن و قواعد زبان مقصد توجّه كرد.

تَرجِم هذه العبارةَ حَسَبَ قواعِدِ الدَّرسِ ثُمَّ عَيِّن نَوعَ الأفعالِ. (این عبارت را با توجه به قواعد درس ترجمه کن؛ سپس نوع فعل ها را بازگو کن.)

اللُهُمَّ إنِّي أعوذُ بِکَ مِن نَفسٍ لا تَشبَعُ وَ مِن قَلبٍ لا يَخشَعُ وَ مِن عِلمٍ لا يَنفَعُ وَ مِن صلاةٍ لا تُرفَعُ وَ مِن دُعاءٍ لا يُسمَعُ.

(همانا من از نفسی که سیر نمی‌شود و از دلی که فروتنی نمی ورزد و از دانشی که سود نمی رساند و از نمازی که بالا برده نمی شود و از دعایی که شنیده نمی‌شود، به تو پناه می‌بردم.)

1- لا تَشْبَعُ: سير نمي شود 2- لا يَخْشَعُ: فروتني نمي کند 3- لا ترْفعُ: بالا برده نمي شود (بالا نمي رود)

اَلتَّمْرينُ الْأَوَّلُ: اِملَأِ الفراغَ في آياتِ نَصِّ الدَّرسِ وَ أحاديثِهِ بِکَلِماتٍ صَحيحةٍ. (جای خالی آیه ها و حدیث های متن درس را با واژگان درست پر کن.)

«عِلْمٌ، النّارِ، عُقولِهِم، الْحَسَنَةِ، أَحْسَنُ، لِسانِهِ، تَفْعَلونَ»

۱- ﴿ اُدعُ إلَی سَبيلِ رَبِّکَ بِالحِکمَةِ وَ المَوعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلهُم بِالَّتي هِيَ أَحْسَنُ﴾ (با دانش و اندرز نیکو به سوی راہ پروردگارت فرا بخوان و با آنان به شیوہ ای که نیکوتر است بستیز!)

2- ﴿ وَ لا تَقفُ ما لَيسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ﴾ (و از آنچه دانشی به آن نداری پیروی نکن.)

3- ﴿ لِمَ تَقولون ما لا تَفْعَلونَ﴾ (چرا آنچه را انجام نمی دهید می گویید.)

4- کَلِّمِ النّاسَ عَلَی قَدرِ عُقولِهِم. (با مردم به اندازه خردشان سخن بگو.)

5- تَکَلَّموا تُعرَفوا فَإنَّ المَرءَ مَخبوءٌ تَحتَ لِسانِهِ. (سخن بگویید تا شناخته شوید. همانا انسان زیر زبانش پنهان است.)

6- مَن خافَ النّاسُ مِن لِسانِهِ فَهُوَ مِن أهلِ النّارِ. (هر کس مردم از زبانش بهراسند او از دوزخیان است.)

اَلتَّمرينُ الثّاني: تَرجِمَ الأحاديثَ، ثُمَّ عَيِّنِ المَطلوبَ مِنکَ. (حدیث ها را ترجمه کن؛ سپس آنچه را خواسته شده بازگو کن.)

۱- إنَّ مِن شَرِّ عِبادِ اللهِ مَن تُکرَهُ مُجالَسَتُهُ لِفُحشِهِ. ( الفعلَ المَجهولَ وَ الجارَّ و المَجرورَ)

(از بدترین بندگان خدا کسی است که به خاطر زشت‌کرداری اش، همنشینی اش ناپسند شمرده می شود.) / الفعلَ المَجهولَ: تُکرَهُ / الجارَّ و المَجرورَ: مِن شَرِّ، لِفُحشِ

2- أتقَی النّاسِ مَن قالَ الحَقَّ في ما لَهُ وَ عَلَيهِ. ( اسمَ التَّفضيلِ وَ المُضافَ إلَيهِ)

(پرهیزگارترین مردم کسی است که سخن حق را می گوید چه به سود او باشد چه به زیانش.) / اسمَ التَّفضيلِ: أتقَی / المُضافَ إلَيهِ: النّاسِ

3- قُلِ الحَقَّ وَ إن کانَ مُرّاً. ( فعلَ الأمرِ وَ المَفعولَ) (حق را بگو اگرچه تلخ باشد.) / فعلَ الأمرِ: قُلِ /  المَفعولَ: الحَقَّ

4- لا تَقُل ما لا تَعلَم، بَل لا تَقُل کُلَّ ما تَعلَمُ. ( المُضارِعَ المَنفيَّ وَ فِعلَ النَّهيِ)

(آن چه را نمی دانی نگو؛ بلکه هر آن چه را می دانی نیز نگو.) / المُضارِعَ المَنفيَّ: لا تَعلَم / فِعلَ النَّهيِ: لا تَقُل

اَلتَّمْرينُ الثّالِثُ: تَرجِم کَلِمات الجَدولِ المُتَقاطِعِ، ثُمَّ اکتُب رَمزَهُ (واژگان جدول متقاطع را ترجمه کن؛ سپس رمز آن را بنویس.)

يُجادِل / مِئَتانِ/ تَعليم / حَفلات / أقلام / اِمرَأة / مُعَمَّرَة / مُزارِع / تِلميذ / رائِحَة

حاسوب / أبناء / ألفانِ / أزهار / أساوِر / إعصار / تَبجيل / ساحات / کَبائِر

قالَ رَسولُ اللّهِ: جمال المرء فصاحت اللسانه. (زیبایی انسان به شیوایی زبانش است.)

اَلتَّمْرينُ الرّابِعُ: عَيِّن في کُلِّ مَجموعَةٍ الکلمةَ الغريبةَ. (در هر گروه واژه ناهماهنگ را شناسایی کن.)

۱- القِشر5 (پوست)   اللُبّ(مغز میوه)5     النَوَی(هسته)5                       الغاز(گاز)■

2- اليَد(دست)5      الرَأس(سر)5         القَدَم(گام)5                       السياج(پرچین) ■

3- الإثم(گناه)5       الذَنْب(گناه)5         الحِصّة(قسمت) ■                       الخَطيئَة(لغزش)5

4- الثَعلَب (روباه)5  الکَلب (سگ)5       اللَيِّن (نرم) ■                       الذِئب (گرگ)5

5- الزُيوت(روغن ها) ■  المُزارِع (برزگر) 5  العامِل(کارگر)5                         المُوَظَّف(کارمند)5

6- السِروال(شلوار)5 القَميص(پیراهن)5    الفُستان(پیراهن زنانه)5              السَمَک(ماهی) ■

الَتمرينُ الخْامِسُ: تَرجِمِ الجُمَلَ التّاليَةَ، ثُمَّ عَيِّنِ المَطلوبَ مِنکَ. (جمله های زیر را ترجمه کن؛ سپس آن چه را خواسته شده شناسایی کن.)

۱- سافَرتُ إلَی قَريَةٍ شاهَدتُ صورَتَها أيّامَ صِغَري. (اَلْمَجرورَ بِحَرفِ جَرٍّ وَ الْمَفعولَ)

(به روستایی سفر کردم که عکسش را در روزگار خردسالی ام دیده بودم.) / اَلْمَجرورَ بِحَرفِ جَرٍّ: قَريَةٍ / الْمَفعولَ: صورَتَ

2- عَصَفَت رياحٌ شَديدَةٌ خَرَّبَت بَيتاً جَنبَ شاطِئِ البَحرِ. (اَلْمَفعولَ وَ الْمُضافَ إلَيهِ)

(بادهای شدید طوری وزید که خانه ای را کنار ساحل دریا ویران کرد.) / اَلْمَفعولَ: بَيتاً / الْمُضافَ إلَيهِ: شاطِئِ، البَحرِ

3- وَجَدتُ بَرنامَجاً يُساعِدُني عَلَی تَعَلُّمِ العَرَبيَّةِ. (اَلْمَفعولَ وَ الْمُضافَ إلَيهِ)

(برنامه ای یافتم که مرا در آموزش زبان عربی یاری می کرد.) / اَلْمَفعولَ: بَرنامَجاً، ی / الْمُضافَ إلَيهِ: العَرَبيَّةِ

4- الکِتابُ صَديقٌ يُنقِذُکَ مِن مُصيبَةِ الجَهلِ. (اَلْمُبتَدَأَ وَ الْخَبَرَ)

(کتاب دوستی است که تو را از بلای نادانی می رهاند.) / اَلْمُبتَدَأَ: الکِتابُ / الْخَبَرَ: صَديقٌ

5- يُعجِبُني عيدٌ يَفرَحُ فيهِ الفُقَراءُ. ( اَلْجَمعَ الْمُکَسَّرَ وَ نونَ الْوِقايَةِ)

(عیدی به شگفتم می آورد که تهیدستان در آن شاد شوند.) / اَلْجَمعَ الْمُکَسَّرَ: الفُقَراءُ / نونَ الْوِقايَةِ: يُعجِبُني

الَتمَّرينُ السّادِسُ: عَيِّنِ البْيَتَ الفْارِسيَّ الذَّي يرَتبَطُ باِلْآيةِ أوِ الحَديثِ فِي المَعني. (بیت فارسی ای را که با آیه یا حدیث در معنا در ارتباط است شناسایی کن.)

۱- ﴿وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ﴾ (به یکدیگر لقب های زشت ندهید.) د)

2- عَوِّدْ لِسانَكَ لينَ الْکَلامِ. (زبانت را به نرم‌سخنی خو بده.) ج)

3- فَكِّرْ ثُمَّ تَكَلَّمْ تَسْلَمْ مِنَ اَلزَّلَل. (فكر كن، آنگاه سخن بگو، تا از لغزش سالم بمانی.) ب)

4- أَكْبَرُ الْعَيْبِ أَنْ تَعِيبَ مَا فِيكَ مِثْلُهُ. (بالاترين عيبها آن است كه چيزى را كه مثلش را در خود دارى براى ديگران عيب بدانى.) ه)

5- تَكَلَّمُوا تُعْرَفُوا فَإِنَّ الْمَرْءَ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِهِ. (سخن بگوييد تا شناخته شويد، زيرا كه مرد زير زبانش نهفته است.) الف)

الف) تا مرد سخن نگفته باشد/ عیب و هنرش نهفته باشد (مولوی)

ب) سخن کان از سر اندیشه ناید، نوشتن را و گفتن را نشاید. (نظامی گنجه ای)

ج) به شیرین زبانی و لطف و خوشی توانی که پیلی به مویی کشی (سعدی)

د) خلايق را به القابي که زشت است / نخواهد هر که نیکو سرشت است (مهدی الهی قمشه ای)

ه) آن کس که به عیب خلق پرداخته است / زان است که عیب خویش نشناخته است (امثال و حکم دهخدا)

اَلْبَحثُ الْعِلميُّ (پژوهش علمی.)

اُکتُبْ خَمْسَ عِباراتٍ بِالْعَرَبيَّةِ حَوْلَ آدابِ الْکَلامِ. (پنج عبارت به عربی درباره آداب سخن بنویس.)

1- اَلْکَلامُ يَجُرُّ الْکَلامَ. (سخن سخن را می کشد.)[حرف حرف می آورد.]

الکذب

الکذبُ مفتاحٌ لِکلّ شرٍّ: رسولُ الله

ترجمه: دروغ کلید هر بدی است.

جاء رَجل الی رَسول الله؛ فَقالَ: عَلِّمْني خُلُقاً يَجْمَعُ لي خَيْرَ الدُّنيا وَ الْآخِرَةِ، فقال: لاتَكْذِبْ.

ترجمه: مردی نزد پیامبر آمد و گفت: رفتاری (خوش خویی) به من یاد بده که نیکی دنیا و آخرت را برایم گرد آورد. حضرت فرمودند: دروغ نگو .

و قالَ الامام علی: خَيرُ إخوانِكَ مَنْ دَعاكَ إلَ صِدْقِ الْمَقالِ بِصِدْقِ مَقالِهِ و نَدبكَ الی أفضلِ الأعمال بِحُسن أعماله.

ترجمه: امام علی فرمودند: بهترین برادر (یاران) تو کسی است که با راستگویی اش تو را به راستگویی فرابخواند و با خوش رفتاری اش تو را به خوش کرداری فرابخواند.

إذن فکُن صادِقاً مَع نفسِک و مَع الآخرینَ فی الحَیاة وَ لا تَهْرُبْ مِنَ الْواقِعِ أَبَداً.

ترجمه: بنابراین با خودت و با دیگران در زندگانی، راستگو باش و هرگز از واقعیت نگریز.

فإِن هَرَبْتَ مِنَ الْواقِعِ فَسَوْفَ توُاجِهُ مَشاکِلَ وَ صُعوباتٍ کَثيرَةً وَ تُضْطَرُّ إلَی الْکِذْبِ عِدَّةَ مرات.

ترجمه: زیرا اگر از حقیقت بگریزی با مشکلات و سختی های بسیاری روبه رو خواهی شد و چندین بار ناگریز به دروغ گفتن می گردی.

وَ بَعدَ ذٰلِكَ يَتَبیّن کِذْبُكَ لِلْآخَرينَ، فَتفشل في حَياتِكَ.

ترجمه: و پس ازآن دروغت بر دیگران آشکار می شود و در زندگانی ات شکست می خوری .

وَ هٰذِهِ قِصَّةٌ قَصيرَةٌ تُبَيِّنُ لَكَ نَتيجَةَ الْکِذْبِ:

ترجمه: و این داستان کوتاهی است که نتیجه دروغگویی را برایت آشکار می دارد.

قَرَّرَ أَربَعَةُ طُلّابٍ أَن يَغيبوا عَنِ الإمْتِحانِ فَاتَّصَلوا بِالْأسُتاذِ هاتِفيّاً وَ قالوا لَهُ:

ترجمه: چهار دانشجو قرار گذاشتند که در آزمون غایب شوند؛ پس تلفنی با استاد تماس گرفتند و به او گفتند:

أَحَدُ إطاراتِ سَيّارَتِنَا انْفَجَرَ، وَ لَيسَ لَنا إطارٌ احْتياطيٌّ، وَ لا توجَدُ سَيارَةٌ تَنقُلُنا إلَی الْجامِعَةِ،

ترجمه: یک از تایرهای خودروی ما ترکید و ما تایر یدکی نداریم. خودرویی نیز نیست که ما را به دانشگاه ببرد.

وَ نَحنُ الْآنَ في الطَّريقِ بَعيدونَ عَنِ الْجامِعَةِ، وَ لَنْ نَستَطيعَ الْحُضورَ في الِإمْتِحانِ في الْوَقتِ الْمُحَدَّدِ.

ترجمه: ما اکنون در راهیم دور از دانشگاه و در زمان مشخص شده نخواهیم توانست در آزمون حاضر گردیم.

وافَقَ الْأسُتاذُ أَنْ يؤُجَلَّ لَهُمُ الأمْتِحانَ لِمُدَّةِ أُسبوعٍ واحِدٍ، فَفَرِحَ الطُّلّابُ بِذٰلِكَ؛

ترجمه: استاد موافقت کرد که برای ایشان، آزمون را به مدت یک هفته به تأخیر اندازد. دانشجویان از آن شاد شدند.

لِأنَّ خُطَّتَهُم لِتَأجيلِ الإمْتِحانِ نَجَحَتْ.

ترجمه: زیرا نقشه ایشان برای عقب انداختن آزمون گرفت (موفق شد)

في الْأسُبوعِ التّالي حَضَروا لِلإمْتِحانِ في الْوَقتِ الْمُحَدَّدِ،

ترجمه: هفته آینده [دانشجویان] در زمان مشخص شده برای آزمون حاضر شدند.

وَ طَلَبَ الْأسُتاذُ مِنهُم أَن يَجلِسَ کُلُّ واحِدٍ مِنهُم في زاويَةٍ مِن قاعَةِ الِإمْتِحانِ، لِيُفَرِّقَهُم،

ترجمه: استاد از ایشان درخواست که هر یک از ایشان در گوشه ای از تالار آزمون بنشینند تا ایشان را پراکنده باشد.

ثُمَّ وَزَّعَ عَلَيهِم أَوراقَ الِإمْتِحانِ. لَمّا نَظَروا إلَی الْأسَئِلَةِ، تَعَجَّبوا لِأنَّها کانَتْ هٰکَذا:

ترجمه: سپس برگه های آزمون را برایشان پخش کرد. زمانی که به پرسش ها نگاه کردند، شگفت زده شدند؛ زیرا پرسش ها ازین قرار بود:

■ لِماذَا انْفَجَرَ الْإطارُ؟

ترجمه: چرا تایر ترکید؟

■ أَيُّ إطارٍ مِنْ سَيّارَتِکُمُ انْفَجَرَ؟

ترجمه: کدام تایر خودروی شما ترکید؟

■ في أَيِّ طَريقٍ وَقَعَ هٰذَا الْحادِثُ؟

ترجمه: در کدام جاده این پیشامد روی داد؟

■ ما هوَ تَرتيبُ جُلوسِکُم في السَّيّارَةِ؟

ترجمه: نشستن شما در خودرو به چه ترتیب بود؟

■ کَيفَ اسْتَطَعْتُم أَن تَحِلّوا مُشکِلَتَکُم؟

ترجمه: چگونه توانستید مشکلتان را حل کنید؟

■ کَم کانَتِ السّاعَةُ عِندَ انْفِجارِ الْإطارِ؟

ترجمه: هنگام ترکیدن تایر، ساعت چند بود؟

■ مَنْ کانَ مِنکُم يسَوقُ السَّيّارَةَ في ذٰلِكَ الْوَقتِ؟

ترجمه: کدام یک از شما خودرو را در آن وقت می راند؟

■ هَل تَضْمَنُ أَن يُجيبَ أَصدِقاؤُكَ مِثْلَ إجابَتِكَ؟

ترجمه: آیا ضمانت می کنی که دوستانت نیز مانند تو پاسخ دهند؟

خَجِلَ الطُّلّابُ وَ نَدِموا وَ اعْتَذَروا مِن فِعْلِهِم، نَصَحَهُمُ الْأسُتاذُ وَ قالَ: مَنْ يَکذِبْ لا يَنْجَحْ.

ترجمه: دانشجویان شرمنده شدند و پشیمان و از کارشان پوزش خواستند. استاد ایشان را پند داد و گفت: هر کس دروغ بگوید، کام نمی یابد.

عاهَدَ الطُّلّابُ أُستاذَهُم عَلَی أَن لا يَکْذِبوا، وَ قالوا لَهُ نادِمينَ: تَعَلَّمْنا دَرساً لَنْ نَنْساهُ أَبَداً.

ترجمه: دانشجویان با استادشان پیمان بستند که دیگر دروغ نگویند و با پشیمانی به او گفتند: درسی آموختی که هرگز فراموش نخواهیم کرد.

أَجِبْ عَنِ الْأَسئِلَةِ التّاليَةِ حَسَبَ نَصِّ الدَّرْسِ. (به پرسشهای زیر بر حسب متن درس پاسخ بده.)

۱- هَلْ وافَقَ الْأسُتاذُ أَنْ يُؤَجِّلَ الإِمْتِحانَ لِلطُّلابِ لِمُدَّةِ أُسبوعَينِ؟ - لا؛ ما وافَقَ الْأسُتاذُ أَنْ يؤُجَلَّ لَهُمُ الأمْتِحانَ لِمُدَّةِ أُسبوعین.

(آیا استاد موافقت کرد که آزمون دانش آموزان را به مدت دوهفته به تأخیر بیندازد. - نه؛ استاد موافقت نکرد که آزمون دانش آموزان را به مدت دو هفته به تأخیر بیندازد.)

2- ماذا قالَ الرَّجُلُ لِرَسولِ اللّهِ حينَ جاءَ إلَيهِ؟ - الرجل قال: «عَلِّمْني خُلُقاً يَجْمَعُ لي خَيْرَ الدُّنيا وَ الْآخِرَة.»

(چه چیزی گفت مرد به فرستاده خداوند هنگامی که نزد او آمد. – مرد گفت:‌ اخلاقی به من بیاموز که خیر دنیا و آخرت را برای من گرد آورد.)

3- ما قالَ الطُّلّابُ لِأسُتاذِهِم نادِمينَ؟ - قالوا لَهُ نادِمينَ: تَعَلَّمْنا دَرساً لَنْ نَنْساهُ أَبَداً.

(دانش آموزان با پشیمانی به استادشان چه گفتند؟ - به پشیمانی به او گفتند: درسی به ما آموختی که هرگز فراموشش نخواهیم کرد.)

4- مَنْ قالَ «مَنْ يَکذِبْ لا يَنْجَحْ ؟» - الْأسُتاذُ قالَ: مَنْ يَکذِبْ لا يَنْجَحْ.

(چه کسی گفت: «هر کس دروغ بگوید کامیاب نمی شود؟ - استاد گفت: هر کس دروغ بگوید کامیاب نمی شود.)

5- کَيفَ اتَّصَلَ الطُّلّابُ بِالْإستاذِ؟ - فَاتَّصَل الطُلّابٍ بِالْأسُتاذِ هاتِفيّاً.

(چگونه دانش آموزا با استاد تماس گرفتند؟ - دانش آموزان تلفنی با استاد تماس گرفتند.)

اِعلَموا (بدانید.)

تَرْجَمَةُ الْفِعْلِ الْمُضارِعِ (1)

■ حروف «أَنْ: كه» و «كَي، لِ ، لِكَي ، حَتَّي: تا ، براي اينكه» بر سر فعل مضارع مي آيند و در معناي آن تغيير ايجاد مي كنند؛ فعل هايي که داراي اين حروف اند، در فارسي «مضارع التزامي» ترجمه مي شوند؛ مثال:

يَحْكُمُ: داوري مي كند / حَتَّي يَحْكُمَ: تا داوري كند

يُحاوِلونَ: تلاش مي کنند / أَنْ يُحاوِلوا: که تلاش کنند

تَفْرَحونَ: شاد مي شويد / لِکَي تَفْرَحوا: تا شاد شويد

يَجْعَلُ: قرار مي دهد / لِيَجْعَلَ: تا قرار بدهد

يَذْهَبْنَ: مي روند / کَي يَذْهَبْنَ: تا بروند

■ فعل مضارعِ داراي «لَنْ» معادلِ «آينده منفي » در زبان فارسي است؛ مثال: تَنالونَ: دست مي يابيد؛ لَنْ تَنالوا: دست نخواهيد يافت.

اين حروف در انتهاي فعل مضارع تغييراتي را ايجاد مي کنند. (به جز در ساخت هايي مانند يَفْعَلْنَ و تَفْعَلْنَ)

تَرجِم الآيتَينِ وَ الحديثَ حَسَبَ قواعِدِ الدَّرسِ ثُمَّ عَيِّن الأفعالَ المضارعةَ. (دو آیه و حدیث را بر حسب قواعد درس ترجمه کند؛ سپس فعلهای مضارع را مشخص کن.)

۱- ﴿عَسَی أن تَکرَهوا شَيئاً وَ هُوَ خَيرٌ لَکُم وَ عَسَی أن تُحِبّوا شَيئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَکُم﴾ / الفعل المضارع: تَکرَهوا، تُحِبّوا

(شاید چیزى را ناپسند بدارید در حالى که آن براى شما نیکوست، و شاید چیزى را دوست بدارید در حالى که آن براى شما بد است.)

2- ﴿... أنفِقوا مِمّا رَزَقناکُم مِن قَبلِ أن يَأتيَ يَومٌ لا بَيعٌ فيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ﴾ / الفعل المضارع: يَأتيَ

(از آنچه به شما روزی کرده ایم انفاق کنید ، پیش از آنکه روزی بیاید که در آن نه خرید و فروشی است و نه دوستی و نه شفاعت.)

3- مِن أخلاقِ الجاهِلِ الإجابَةُ قَبلَ أن يَسمَعَ وَ المُعارَضَةُ قَبلَ أن يَفهَمَ وَ الحُکمَ بِما لا يَعلَمُ. / الفعل المضارع: يَسمَعَ، يَفهَمَ، يَعلَمُ

(يكى از خويهاى نادان اين است كه قبل از شنيدن [مطلب] پاسخ مى دهد و پيش از آن كه [مقصود گوينده را ] بفهمد مخالفت مى ورزد و درباره آنچه نمی داند، داوری مى كند.)

1- آشنايي با اين تغييرات، از اهداف آموزشي کتاب درسي نيست. 2- رَزَقَ: روزي داد  3- خُلَّة: دوستي  4- مُعارَضَة: مخالفت

حوارٌ (گفتگو)

(في الصَّيدَليَّةِ) = در داروخانه

1- اَلصَّيدَليَّة: داروخانه   2- اَلْأَدْويَة: داروها، مفرد: الدَّواء    3- اَلْمِحْرار: دماسنج    4- اَلْقُطْن: پنبه    5- اَلجِلدْ: پوست    6- حَضْرَةُ الصَّيدَليّ: جناب داروخانه دار 7- راجِعْ: مراجعه کن

اَلتَّمرينُ الْأَوَّلُ: أيُّ فعلٍ مِن أفعالِ مُعجَمِ الدّرس يُناسِبُ التَّوضيحاتِ التّاليَةَ؟ (چه فعلی از فعلهای واژه نامه درس مناسب توضیح های زیر است؟)

۱- شاهَدَ وَجهاً لِوَجهٍ. (چهره به چهره [او را] دید.) / واجَهَ

2- ظَهَرَ وَ صارَ واضِحاً. (آشکار شد و هویدا گشت.) / تَبیّنَ

3- لَم يَنجَح بَل خَسِرَ. (پیروز نشد؛ بلکه زیان دید.) / فشِلَ

4- أعطاهُ عَهداً وَ قَولاً بِأن يَفعَلَ شَيئاً. (قول و پیمانی به او داد مبنی بر اینکه کاری را انجام دهد.) / عاهَدَ، قرّر

5- قَرَّرَ أن يَفعَلَ ما قَصَدَهُ مَعَ التَّأخيرِ. (قرار گذاشت آنچه را قصدش را داشت با تأخیر انجام دهد.) / أجّلَ

اَلتَّمرينُ الثّاني: تَرجِمَ الأحاديثَ، ثُمَّ عَيِّنِ المَطلوبَ مِنکَ. (حدیث ها را ترجمه کن؛ سپس آنچه را از تو خواسته شده، مشخص کن.)

۱- لا تَغتَرّوا بِصلاتِهِم وَ لا بِصيامِهِم ... وَ لکِنِ اختَبِروهُم عِندَ صِدقِ الحَديثِ وَ أداءِ الأمانَةِ. (فعلَ الأمر و فعلَ النَّهي)

(فريب نماز خواندن و روزه گرفتنشان را نخوريد،... ولى ایشان را با راستگوئى و امانت داری بيازمایيد.) / فعلَ الأمر: اختَبِروا  / فعلَ النَّهي: لا تَغتَرّوا

2- لا تَستَشِرِ الکَذّابَ فَإنَّهُ کَالسَّرابِ يُقَرِّبُ عَلَيکَ البَعيدَ وَ يُبَعِّدُ عَلَيکَ القَريبَ. (اسمَ المُبالغةِ) / اسمَ المُبالغةِ: الکَذّابَ

(با دروغگو مشورت مكن؛ زیرا او همانند سراب است. دور را برای تو نزديك می سازد و نزديك را برای تو دور می سازد.)

3- يَبلُغُ الصّادِقُ بِصِدقِهِ ما لا يَبلُغُهُ الکاذِبُ بِاحتِيالِهِ. (الفاعِلَ)

(انسان راستگو به وسيلۀ راستگويى به جايى می رسد كه دروغگو با فریبکاری اش بدان نمی رسد.) / الفاعِلَ: الصّادِقُ، الکاذِبُ

4- لا تُحَدِّثْ النّاسَ بِکُلِّ ما سَمِعتَ بِهِ. (فعلَ النَّهي)

(درباره هر چه شنيدى با مردم سخن مگو.) / فعلَ النَّهي: لا تُحَدِّثْ

1- لا تَغتَرّوا: فريب نخوريد 2- اَلصّيام: روزه.   3- لا تَسْتَشِرْ: با ... مشورت نکن  4- يُقَرِّبُ: نزديک مي سازد 5- يُبَعِّدُ: دور مي سازد 6- اَلِإحْتيال: فريبکاري

اَلتَّمرينُ الثّالِثُ: عَيِّنِ الکلمةَ الَّتي لا تُناسِبُ الکلماتِ الأُخرَی مَعَ بيانِ السَّبَبِ. (با بیان علت، واژه ای را که با واژگان دیگر هماهنگی ندارد مشخص کن.)

۱- مَقال (گفتار)       5      کَلام(سخن)                        5      قَول(گفتار)                       5      إطار(تایر)                       5

2- کَلَّمَ(سخن گفت)     5      حَدَّثَ(سخن گفت)                       5      کَمَّلَ(کامل کرد)                       5      تَکَلَّمَ(سخن گفت)                       5

3- جُذوع(تنه ها)       5      تَأجيل(به تأخیر انداختن)                       5      أثمار(میوه)                       5      أغصان(شاخه ها)                        5

4- يَغرِسُ(می کارد)    5      يَنبُتُ(می روید)                       5      يَزرَعُ(می کارد)                       5      يَخنُقُ(خفه می کند)                       5

5- أحمَر(سرخ)       5      أسوَد(سیاه)                        5      أخضَر(سبز)                        5      أکرَم(گرامی تر)                        5

اَلتَّمرينُ الرّابِعُ: تَرجِمِ الآياتِ، ثُمَّ عَيِّنِ المَطلوبَ مِنکَ. (آیه ها را ترجمه کن؛ سپس آنچه را از تو خواسته شده مشخص کن.)

۱- ﴿ فَاصبِر حَتَّی يَحکُمَ اللهُ بَينَنا ...﴾ (فعلَ الأمرِ) / (بردبار باش تا خداوند میان ما داوری کند.) / فعلَ الأمرِ: اصبِر

2- ﴿ يُريدونَ أن يُبَدِّلوا کَلامَ اللهِ﴾ (المُضافَ إلَيهِ) (می خواهند که سخن خداوند را تغییر دهند.) / المُضافَ إلَيهِ: اللهِ

3- ﴿... ما يُريدُ اللهُ لِيَجعَلَ عَلَيکُم مِن حَرَجٍ...﴾ (الفاعِلَ) (خداوند نمی خواهد تا حالت بحرانی برای شما ایجاد کند.) / الفاعِلَ: اللهُ

4- ﴿ . .. لِکَيلا تَحزَنوا عَلَی ما فاتَکُم﴾ (الفِعلَ الماضيَ) (تا اندوهگین نشوید به خاطر آنچه از دست دادید.) / الفِعلَ الماضيَ: فاتَ

5- ﴿ لَن تَنالُوا البِرَّ حَتَّی تُنفِقوا مِمّا تُحِبّونَ﴾ (الفِعلَ المُضارِعَ)

(به نیکی دست نخواهید یافت تا اینکه از آنچه دوست دارید انفاق کنید.) / الفِعلَ المُضارِعَ: تَنالُوا، تُنفِقوا، تُحِبّونَ

1- حَرَج: حالت بحراني  2- لِکَيلا: لِکَي+لا   3- فاتَ: از دست رفت  4- لَن تَنالوا: دست نخواهيد يافت

اَلتَّمرينُ الْخامِسُ: تَرجِم الجُمَلَ التّاليَةِ. (جمله های زیر را ترجمه کن.)

۱- اِجلِس عَلَی الکُرسيِّ. (روی صندلی بنشین.)     / 5- لا تَجلِسوا هُناکَ. (آنجا ننشینید.)

2- تَجلِسُ مَعَ زميلِکَ. (با همکارت می نشینی.)      /6- لا يَجلِسنَ هُنا. (اینجا نباید بنشینند / اینجا نمی نشینند.)

3- اِصبِر لِکَي يَجلِسَ. (صبر کن تا بنشیند.)          / 7- أُريدُ أن أجلِسَ. (می خواهم بنشینم.)

4- جالِس خَيرَ النّاسِ. (به بهترین مردم همنشینی کن.)  /  8- رَجَعنا لِنَجلِسَ (برگشتیم تا بنشینیم.)

پی دی اف درس پنجم عربی پایه یازدهم مشترک

الْإِنْسَانُ بِکُلّ لِسَانٍ إِنْسَانٌ.

 أمير المؤمنين علي انسان با [دانستن] هر زبان [جديدی] يک انسان است.

الدرس السادس: آنه ماری شیمل

تُعدّ الدکتوره (انه ماری شیمل ) من أشهر المُستشرقین وُلدت في (المانیا)

ترجمه: دکتر آنه ماری شیمل از نامدارترین خاورشناسان است. در آلمان زاده شد؛

وَ کانَتْ مُنذُ طُفولَتِها مُشتاقَةً إلَی کُلِّ ما يَرْتَبِطُ بِالشَّرقِ وَ مُعجَبَةً بِإيران.

ترجمه: و از هنگام کودکی اش علاقه مند به هر چیزی بود که به شرق ارتباط داشت و شیفته ایران بود .

کانَ عُمرُها خَمسَةَ عَشَر عاماً حينَ بَدَأَتْ بِدِراسَةِ اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ.

ترجمه: هنگامی که آموختن زبان عربی را آغازید، پانزده ساله بود.

حَصَلَتْ عَلَی شَهادَةِ الدُّکتوراه في الْفَلْسَفَةِ وَ الدِّراساتِ الْإسلاميَّةِ وَ هيَ في التّاسِعَةَ عَشْرةَ مِن عُمرِها؛

ترجمه: نوزده ساله بود که مدرک دکترای فلسفه و مطالعات اسلامی را به دست آورد.

تَعَلَّمَتِ اللُّغَةَ التُّرکيَّةَ وَ دَرَّسَتْ في جامِعَةِ أَنقَرَة.

ترجمه: زبان ترکی را آموخت و در دانشگاه آنکارا آموزگاری کرد.

کانَتْ شيمِل تَدعو الْعالَمَ الْغَربيَّ الْمَسيحيَّ لِفَهمِ حَقائِقِ الدّينِ الْإسلاميِّ وَ الإطِّلاعِ عَلَيهِ.

ترجمه: شیمل جهان مسیحی غرب را به فهم حقایق دین اسلام و آگاهی از آن فرامی خواند.

وَ هٰذَا الْعَمَلُ رَفَعَ شَأنَها في جامِعاتِ الدُّوَلِ الْسلاميَّةِ،

ترجمه: و این کار جایگاه او را در دانشگاه های کشورهای اسلامی فرا برد.

فَحَصَلَتْ عَلَی دُکتوراه فَخريَّةٍ مِنْ جامعاتِ السِّندِ وَ إسلام آباد وَ بيشاوَر وَ قونيَة وَ طهران.

ترجمه: او دکترای افتخاری را از دانشگاه های سند، اسلام آباد، پیشاور، قونیه و تهران به دست آورد .

إنَّها تَعَلَّمَتْ لُغاتٍ کَثيرَةً مِنهَا الْفارسيَّةُ وَ الْعَرَبيَّةُ وَ التُّرکيَّةُ وَ الْإنجِليزيَّةُ وَ الْفَرَنسيَّةُ وَ الْأرديَّةُ؛

ترجمه: وی زبان های بسیاری را از جمله: فارسی، عربی، ترکی، انگلیسی، فرانسوی و اردو فرا گرفت؛

وَ کانَتْ تُلْقي مُحاضَراتٍ بِاللُّغَةِ الْفارِسيَّةِ. فَهيَ کانَتْ کَما قالَ الْإمامُ عَليٌّ:

ترجمه: و به زبان فارسی سخنرانی هایی می کرد؛ پس او همانطوری بود که امام علی (ع) فرمودند:

اَلْإنسانُ بِکُلِّ لِسانٍ إنسانٌ.

ترجمه: آدمی به هر زبانی انسان است.

أَلَّفَتْ شيمِل أَکثَرَ مِن مِئَةِ کِتابٍ وَ مَقالَةٍ مِنها کِتابٌ حَولَ شَخصيَّةِ جَلالِ الدّينِ الرّوميِّ.

ترجمه: شیمل بیشتر از صد کتاب و مقاله نگاشت؛ از آن جمله، کتابی است پیرامون شخصیت جلال الدین رومی.

هيَ کانَتْ تُحِبُّ الْعَيشَ في الشَّرقِ، لِذٰلِكَ دَرَّسَتْ مُدَّةً طَويلَةً في الْهِندِ وَ باکِستان،

ترجمه: او زندگانی در مشرق را دوست داشت، ازین رو مدتی دراز در هند و پاکستان آموزگاری کرد،

وَ دَرَّسَتْ کَذٰلِكَ ما يُقارِبُ خَمسَةً وَ عِشْينَ عاماً في جامِعةِ هارفارد.

ترجمه: و همچنین نزدیک به بیست و پنج سال در دانشگاه «هاروارد» آموزش داد.

قَبلَ وَفاتِها أَوْصَتْ شيمِل زُمَلاءَها أَن يشُکلِّوا فَريقاً لِلْحِوارِ الدّينيِّ وَ الثَّقافيِّ.

ترجمه: شیمل قبل از درگذشتش به همکارانش سفارش کرد که گروهی را برای گفت و گوی دینی و فرهنگی تشکیل دهند.

يکَونُ هَدَفُهُ الْأعلَی مَدَّ جُسورِ الصَّداقَةِ وَ التَّفاهُمِ بَينَ أُوروبّا وَ الْعالَمِ الْسلاميِّ  ألِإتِّحادَ بَينَ الْحَضاراتِ.

ترجمه: که هدف برتر و والای آن «گسترش پل های دوستی و تفاهم میان اروپا و جهان اسلامی» و «وحدت میان تمدن ها» بود.

أَشارَتْ شيمِل في إحْدَی مُقابَلاتِها إلَی الْأدعيَةِ الْإسلاميَّةِ وَ قالَت:

ترجمه: شیمل در یکی از گفت و شنودهای خود به دعاهای اسلامی اشاره کرد و گفت:

أَنا أَقرَأُ الْأدعيَةَ وَ الْأحاديثَ الْإسلاميَّةَ بِاللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ وَ لا أُراجِعُ تَرجَمَتَها.

ترجمه: «من دعاها و احادیث اسلامی را به زبان عربی می خوانم و به ترجمه آن ها مراجعه نمی کنم.»

هيَ أَوصَتْ أَنْ يُکْتَبَ هٰذَا الْحَديثُ عَلَی قَبرِها:

ترجمه: وی وصیت کرد که این حدیث بر گورش نگاشته شود.

اَلنّاسُ نيامٌ فَإذا ماتُوا انْتَبَهوا.

ترجمه: «مردم خوابند چون بمیرند بیدار می شوند».

أَجِبْ عَنِ الْأَسئِلَةِ التّاليَةِ حَسَبَ نَصِّ الدَّرْسِ. (با توجه به متن درس به پرسشهای زیر پاسخ بده.)

1- بأي لغة کانت شيمل تقرأ الأدعية الإسلامية؟  - هی تقرَأُ الْأدعيَةَ وَ الْأحاديثَ الْإسلاميَّةَ بِاللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ وَ لا تراجِعُ تَرجَمَتَها.

(شیمل دعاهای اسلامی را به چه زبانی می خواند؟ – او دعاها و احادیث اسلامی را به زبان عربی می خواند و به ترجمه آن ها مراجعه نمی کرد.)

2- أيُّ حديثٍ کُتبَ علی قبرِ شيمل؟ - اَلنّاسُ نيامٌ فَإذا ماتُوا انْتَبَهوا.

 (بر روی قبر شیمل چه حدیثی نوشته شده است؟ – مردم خوابند چون بمیرند بیدار می شوند.)

3- کم کتابا و مقالة ألفت شيمل؟ - أَلَّفَتْ شيمِل أَکثَرَ مِن مِئَةِ کِتابٍ وَ مَقالَةٍ.

(شیمل چند کتاب و مقاله نگاشت؟ – شیمل بیشتر از صد کتاب و مقاله نگاشت.)

۴- بِماذا أَوْصَتْ شيمِل زُمَلاءَها؟ - قَبلَ وَفاتِها أَوْصَتْ شيمِل زُمَلاءَها أَن يشُکلِّوا فَريقاً لِلْحِوارِ الدّينيِّ وَ الثَّقافيِّ.

(شیمل به همکارانش چه وصیتی کرد؟ – شیمل قبل از درگذشتش به همکارانش سفارش کرد که گروهی را برای گفت و گوی دینی و فرهنگی تشکیل دهند.)

5- أين ولدت شيمل؟ - وُلدت في (المانیا). (شیمل در کجا زاده شد؟ – در آلمان زاده شد.)

اعلموا(بدانید)

ترجمة الفعل المضارِع ( 2)

■ حروف «لم، لـ، لا» بر سر فعل های مضارع می آيند و معنای آن را تغيير می دهند.

■ حرف «لم» فعل مضارع را به «ماضی سادۀ منفی» يا «ماضی نقلی منفی» تبديل می کند؛ مثال:

 يَسمعُ: می شنود ← لم يَسمَعْ: نشنيد، نشنيده است

تَذهبونَ: می رويد ← لم تَذهبوا: نرفتيد، نرفته ايد

تَکتبنَ: می نويسيد ← لم تَکتبنَ: ننوشتيد، ننوشته ايد

■ حرف «لـ امر» بر سر فعل مضارع به معنای «بايد» می آید و چنين فعلی معادل «مضارع التزامی» در فارسی است؛ مثال:

نرجع: برمی گرديم ← لنَرجعْ: بايد برگرديم

يَعلمونَ: می دانند ← ليَعلموا: بايد بدانند

■ در کتاب عربی پايۀ نهم با حرف (لای نهی) بر سر فعل مضارع (دوم شخص) آشنا شديد؛ مثال:

 تَيأس: نااميد می شوی ← لا تَيأسْ: نااميد نشو

 تُرسلونَ: می فرستيد ← لا تُرسلوا: نفرستيد

همين حرف «لای نهی» اگر بر سر ساير ساخت های فعل مضارع بيايد، به معنای «نبايد» و معادل «مضارع التزامی» در فارسی است؛ مثال: يُسافرون: سفر می کنند ← لا يُسافروا: نبايد سفر کنند

■ حروف «لم ، لـ، لا» در انتهای فعل مضارع تغييراتی ايجاد می کنند. (به جز در ساخت هايی مانند يَفعلنَ و تَفعلنَ)

اختبِر نفسَك: تَرجم الآيتينِ و الحَديث حسَب قواعِد الدّرس. (خودت را بیازما: دو آیه و حدیث را با توجه به قواعد ترجمه کن.)

1- ﴿لا تحْزَنْ إنَّ اللهَ مَعَنا﴾ التوبة : 40 (اندوهگین نباش؛ همانا خداوند با ماست.)

2-﴿ إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ﴾ (خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی دهد، مگر آنکه ایشان خودشان را تغییر دهند.)

3-... لا تَظْلِمْ کَما لا تُحِبُّ أن تُظلَم و أحسِن كما تُحبُّ أن يُحسَنَ إليك.

(ستم مکن؛ همانگونه که دوست نداری به تو ستم شود و خوبی کن همانگونه که دوست داری به تو خوبی شود.)

چند نکته

نکتۀ (1): فعل نهی همان فعل مضارع است.

نکتۀ (2): ترجمۀ فعلی مانند (ليعلموا) فقط در جمله و در متن امکان پذير است؛ مثال:

تَکَلَّمْتُ مَعَ أَصْدِقائي لِيَعْلَموا کَيْفَ يُمْکِنُ لَهُم أَنْ يَنْجَحوا في بَرامِجِهِم.

با دوستانم سخن گفتم تا بدانند چگونه برايشان امکان دارد که در برنامه هايشان موفق شوند.

قالَ الْمُديرُ: إنَّ الإِمْتِحاناتِ تُساعِدُ الطُّلّابَ لِتَعَلُّمِ دُروسِهِم فَلْيَعْلَموا ذلِكَ وَ عَلَيْهِم أَنْ لايَخافوا مِنْها.

مدير گفت: آزمون ها دانش آموزان را برای يادگيری درس هايشان کمک می کند و بايد اين را بدانند و بر آنان لازم است که از آن نترسند. نکتۀ (3) : حرف «لـِ» بر سر بيشتر ضميرها به «لـَ» تبديل می شود؛

مثال: لَهُ، لَها، لَهُم، لَهُنَّ، لَهُما، لَكَ، لَكِ، لَکُمْ، لَکُنَّ، لَکُما، لَنا. در «لي» اين گونه نيست.

نکتۀ (4): تاکنون با دو نوع حرف «لـِ» آشنا شده ايد، يکی بر سر اسم (ضمير نيز اسم محسوب می شود) و ديگری بر سر فعل مضارع می آيد؛ تشخيص معنای هر يک فقط داخل متن امکان دارد:

1- «لـِ» به معنای «مال ، از آن » مانند «لمن تلك الشريحة؟»؛ يعنی «آن سيم کارت مال کيست؟»

«لـِ» به معنای «برای» مانند «اِشْتَرَيْتُ حَقيبَةً لِلسَّفَرِ»؛ يعنی «چمدانی برای سفر خريدم».

«لـِ» به معنای (داشتن ) مانند «لي شَهادَةٌ فِي الْحاسوبِ»؛ يعنی «مدرک رايانه دارم».

2- «لـِ» به معنای «بايد» مانند «لنتوکل علی الله»؛ يعنی «بايد به خدا توکّل کنيم».

 «لـِ» به معنای «تا» مانند «ذَهَبْتُ إلَي الْمَتْجَرِ لِیشتَريَ بَطّاريَّةً لِجَوّالي»؛ يعنی «به بازار رفتم تا باتری تلفن همراه بخرم».

حرف «لـِ» پس از حرف هايی مانند «و، ف» معمولا ساکن می شود؛ مثال:

ف + «لـِ» + يَعملُ = فَلْيعمَلْ: پس بايد انجام دهد.

اخْتبِرْ نَفْسَكَ: تَرجِمِ العِباراتِ التاليةَ حَسَبَ القَواعِدِ. (خودت را بیازما: عبارتهای زیر را با توجه به قواعد ترجمه کن.)

1- ﴿الحمد الله ربّ العالمين﴾ الفاتحة: 2 (ستایش از آن خداوند، پروردگار جهانها ست.)

2 - بُعِثَ النَّبيُّ لِيَهْديَ النّاسَ. (پیامبر برانگیخته شد تا مردم را راهنمایی کند.)

3- لِنَسْتَمِعْ إلَي الْکَلامِ الْحَقِّ. (باید به سخن حق گوش فرادهیم.)

4- لمَن هذه الْجَوازاتُ؟ (این گوشی های همراه از آن کیست؟)

التمارین

 اَلتَّمرينُ الْأَوَّلُ: ضَعْ فِي الْفَراغِ کَلِمَةً مُناسِبَةً مِنْ کَلِماتِ مُعجَمِ الدَّرسِ. (از واژگان لغتنامه درس واژه مناسب را در جای خالی بگذار.)

1- کانَتْ شيمِل مُنذُ طُفولَتِها مُشتاقَةً إلي کُلِّ ما يَتَعَلَّقُ بِالشَّرقِ وَ مُعجبة بإيران.

(شیمل از هنگام کودکی اش علاقه مند به هر چیزی بود که به شرق ارتباط داشت و شیفته ایران بود .)

2- الدکتوراه الفَخریّة هيَ شَهادَةٌ تُعْطي لِشَخْصٍ تَقْديراً لِجُهودِهِ في مَجالٍ مُعَيَّنٍ.

(دکترای افتخاری مدرکی است که به خاطر کوشش[ش] در زمینه ای مشخص به فردی داده می شود.)

3- إنّ أنقرَة ثاني أَکبَرِ مَدينَةٍ في تُرکيا بَعْدَ إسْطَنبول. (همانا آنکارا دومین شهر بزرگ ترکیه پس از استانبول است.)

4- اَلشَّعْبُ الْباکِستانيُّ يَتَکَلَّمُ بِاللُّغَةِ الأُردیّة. (ملت پاکستان به زبان اردو سخن می گویند.)

5- اَللُّغَةُ الرَّسميَّةُ في بِريطانيا الإنجِلیزیّة. (زبان رسمی در انگلستان انگلیسی است.)

اَلتَّمرينُ الثّاني: عَيِّنِ الْکَلِمَةَ الَّتي لا تُناسِبُ الْکَلِماتِ الْأُخري. (واژه را که با دیگر واژگان هماهنگ نیست شناسایی کن.)

1- الأُسبوع (هفته)□           الشَّهر (ماه)□                           الثَّقافة (فرهنگ) □              السَّنة (سال)■

2- الأُرديَّة (اردو)□               الإنجليزيَّة (انگلیسی)□                  الفَرنسيَّة (فرانسوی)□                    الفَخْريّة (افتخاری)■

3- الزَّميل (هم کار)□           القميص (پیراهن)■                  الصَّديق (دوست)□                        الحَبيب (دوست)□

4- القريَة (روستا)□                            المَدينة (شهر)□                البِلاد (شهرها؛ کشور)□                   النّيام (خوابیدگان)■

5- الشَّهادة (مدرک)■                اَلطُّفولَة (کودکی)□                     اَلصِّغَر (خردسالی)□                       الکِبر (بزرگسالی)□

6- القِطّ (گربه)■                الرُّمان (انار)□              التُّفّاح (سیب)□              العِنَب (انگور)□

اَلتَّمرينُ الثّالِثُ: اِقْرَأِ الْآياتِ التّاليَةَ، ثُمَّ انْتَخِبِ التَّرجَمَةَ الصَّحيحَةَ. (آیه های زیر را بخوان؛ سپس ترجمه درست را برگزین.)

1ـ  ﴿... عَلَی اللّهِ فَلْيَتَوَکَّلِ المُؤْمِنونَ﴾ آل عمران: 122

الف) مؤمنان تنها بايد بر خدا توکّل کنند.  ■                                ب) مؤمنان فقط به خدا توکّل می کنند. □

2 ـ  ﴿ قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا...﴾ الحجرات: 14

 بادیه نشینان گفتند: ...

الف) ... «ايمان می آوريم.» بگو: ايمان نمی آوريد؛ بلکه بگویید: در سلامت می مانيم. □

ب) ... «ایمان آوردیم.» بگو: ایمان نیاورده اید؛ بلکه بگویید: اسلام آوردیم. ■

3 ـ ﴿ أَ وَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ...﴾ الزمر: 52

الف) آیا ندانسته اند که خدا روزی را برای هرکس بخواهد، می گستراند؟ ■

ب) آیا نمی دانند که خدا روزی را برای هرکس بخواهد، فراوان می کند؟ □

4- ﴿ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ *اللَّهُ الصَّمَدُ *لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ *وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ ﴾

 بگو: او خداوند یکتاست، خدا بی نياز است ...

الف) ... نمی زايد و زاده نمی شود و کسی همانندش نيست. □

ب) ... نزاده و زاده نشده و کسی برايش همتا نبوده است. ■

1 ـ أسلم: اسلام آورد 2ـ الصمد: بی نياز 3ـ ولد: زاييد (مضارع: يلد) 4ـ الکفو: همتا

5ـ ﴿... فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هذَا الْبَيْتِ * الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ ﴾ [سورة قريش]

 پس پروردگار این خانه را...

الف) ... می پرستند؛ زيرا در گرسنگی خوراکشان داد و از ترس [دشمن] در امان نهاد. □

ب) ... بايد بپرستند، همان که در گرسنگی خوراکشان داد و از بیم [دشمن] ايمنشان کرد. ■

 1ـ أطعم: خوراک داد 2ـ الجوع: گرسنگی 3ـ آمن: ايمن کرد، ايمان آورد

اَلتَّمرينُ الرّابِعُ: ضَعْ فِي الْفَراغِ کَلِمَةً مُناسِبَةً. (واژه مناسب را در جای خالی بگذار.)

1- تسَمّي مظَاهِر التقَّدُمِ في ميَادينِ العِلمِ وَ الصِّناعةِ وَ الأدَبِ ....... .           مِهرَجاناً  □                 حَضارَة ■

(نمودهای پیشرفت در زمینه های دانش و صنعت و ادب تمدن نامیده می شود.)

2-  ........... أُستاذُ الْجامِعَةِ في حَديثِهِ إلي فَضائِلِ آنّه ماري شيمِل.                  أَشارَ ■                       أَثارَ □

(استاد دانشگاه در سخنش به فضیلتهای آنه ماری شیمل اشاره کرد.)

3- ........... هيَ الْقِيَمُ الْمُشتَرَکَةُ بَينَ جَماعَةٍ مِنَ النّاسِ.                          اَلشَّهادَة □               الَثّقافةُ ■

(فرهنگ همان ارزشهای مشترک میان گروهی از مردم است.)

4- ألَقْي أُستاذُ الْجامِعَةِ........... حول شيمل.                                   مُحاضَرَةً ■                      مُسَجِّلاً □

(استاد دانشگاه درباره شیمل سخنرانی کرد.)

5-  ........... هوَ الشَّخصُ الَّذي يَعْمَلُ مَعَكَ.                                     الزَّميل ■                اَلْمِضْيافُ □

(همکار کسی است که با تو کار می کند.)

اَلتَّمرينُ الْخامِسُ: اِنْتَخِبِ الْجَوابَ الصَّحيحَ. (پاسخ درست را برگزین.)

1- علَيَكَ باِلمُحاوَلةِ، و ........... في حياتك.                أن تيأس ■            کي تيأس □                       لا تيأس □

(باید کوشش کنی و در زندگانی ات ناامید نشوی.)

2- أنا ........... فِي السَّنَتَينِ الْماضيَتَينِ.                  لن أسافر □                    لم أسافر ■                   لکي أسافر □

(من در دو سال گذشته مسافرت نکرده ام.)

3- أريد ........... إلي سوقِ الحَقائبِ.                     أن أذهب □                           لم أذهب □    إن أذهب ■

(می خواهم به بازار کیف[فروشی] بروم.)

4- هو ........... إليَ المَلعَبِ غدا.                         لن يرجع □                   ما رجع □                   لم يرجع ■

(او فردا به ورزشگاه بازنخواهد گشت.)

5- من ........... يَنجَحْ في أعَمالهِ.                      لايَجتَهِدُ ■                                  لايَجتَهِدْ □      يَجتَهِدْ ■

(هر کس در کارهایش بکوشد موفق می شود.)

الَتمَّرينُ السّادِسُ: عَيِّنِ البْيَتَ الفْارِسيَّ الذَّي يَرتبطُ باِلحَديثِ فِي المَعنيَ. (بیت فارسی ای را شناسایی کن که با حدیث از نظر معنا در پیوند باشد.)

1- المؤمنُ قليلُ الكلامِ كثيرُ العملِ. (مؤمن کم سخن و پرکار است.) الف

2- العالمُ بلا عمل كالشّجرِ بلا ثمَر. رسول الله (دانای بدون کردار مانند درخت بدون میوه است.) ب

3- أمَرَني ربّي بمُداراة الناسِ كما أمَرَني بأداء الفرائِض. (پروردگارم مرا به نرمخویی با مردم دستور داده همانگونه که به انجام دادن واجبات دینی فرموده است.) هـ

4- عداوةُ العاقل خيرٌ مِن صَداقة الجاهِل. (دشمنی دانا بهتر از دوستی نادان است.) و

 5- الدهرُ يَومان؛ يومٌ لك و يومٌ عليك. (روزگار دو روز است؛ روزی به سود تو و روزی به زیانت.) د

 6- خيرُ الأمورِ أوسطها. [رسول الله]  (بهترین کارها میانه آنهاست.) ج

الف) کم گوی و گزیده گوی چون درّ / تا ز اندک تو جهان شود (نظامی گنجه ای)

ب) علم کز اعمال نشانش نیست / کالبدی دارد و جانش نیست. (امير خسرو دهلوی)

ج) اندازه نگه دار که اندازه نکوست/ هم لایق دشمن است و هم لایق دوست (سعدی)

د) روزگار است آنكه گه عزت دهد گه خوار دارد / چرخ بازيگر از اين بازيچه‌ها بسيار دارد. (قایم مقام فراهانی)

هـ) آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است / با دوستان مروت با دشمنان مدارا. (حافظ)

و) دشمن دانا که غم جان بوَد / بهتر از آن دوست که نادان بود. (نظامی گنجه ای)